იყო ასეთი ქალაქი რუსეთში სახელად ჟელეზნავოდსკი. იქ მიდიოდა 4 ადამიანი. წინ იჯდა მძღოლი და გვერდზე ეჯდა ქალი. უკან იჯდა ორი ქალი და ერთი კაცი. ჟელეზნავოდსკამდე მისასვლელად დიდი გზა იყო გასავლელი, მითუმეტეს ისინი ხომ მანქანით იყვნენ, ამიტომ უკან მყოფებს ჩაეძინათ. ქალებიდან ერთ მოხუცებული იყო. საწყალს ფეხი "მოეფხანა", რა ექნა დაიხარა და "მოიფხანა". "მოიფხანა ბრჭყალებში იმიტომაა რომ: კაცი ორ ქალს შუა იჯდა მასაც ეძინა და ფეხი ისე ედო რომ ძილბურანში მყოფმა ქალმა კაცს მოფხანა ფეხი , თვითონ კი კმაყოფილი გადაბრუნდა და დაიძინა :D
Full Armor, Full Health & $250.000 |HESOYAM, Weapons |LXGIWYL. Weapons |KJKSZPJ, Weapons |UZUMYMW, Full Ammo |WANRLTW, Hitman Weapon Skill |NCSGDAG, Maximum Vehicle Skill |VQIMAHA, Maximum Muscles |JYSDSOD, Maximum Body Fat |BTCDBCB, Minimum Muscles and Body Fat |KVGYZQK, Maximum Respect |OGXSDAG, Maximum Sex Appeal |EHIBXQS1, Maximum Lung Capacity |CVWKXAM, Commit Suicide SZCMAWO Never Get Hungry AEDUWNV Slow Motion LIYOAAY Fast Motion PPGWJHT Faster Gameplay PPGWJHT Lower Wanted Level ASNAEB Raise Wanted Level OSRBLHH Six Star Wanted Level LJSPQK No Cops AEZAKMI Get Gimp Suit and Attract Prostitutes BEKKNQV Weapon Aiming while Driving OUIQDMW Reqruit Anyone (with 9mm) SJMAHPE Reqruit Anyone (with Rockets) ZSOXFSQ
Pedestrian Cheats:
Crazy Pedestrians AJLOJYQY Pedestrians hate you BGLUAWML Pedestrians have weapons FOOOXFT Elvis Pedestrians ASBHGRB
Weather Cheats:
Normal Weather AFZLLQLL Rainy Weather AUIFRVQS Sunny Weather ICIKPYH Overcast Weather ALNSFMZO Foggy Weather CFVFGMJ Sand Storm CWJXUOC Orange Sky and time stopped at 21.00 OFVIAC Nightand time stopped at 00.00 XJVSNAJ
Spawn Cheats:
Spawn Parachute AIYPWZQP Spawn the Stretch KRIJEBR Spawn the Rancher JQNTDMH Spawn the Bloodring Banger CQZIJMB Spawn the Hotring Racer 1 PDNEJOH Spawn the Hotring Racer 2 VPJTQWV Spawn the Trashmaster UBHYZHQ Spawn the Rhino AIWPRTON Spawn the Romero Hearse AQTBCODX Spawn the Caddy (golf cart) RZHSUEW Spawn the Jet Pack YECGAA Spawn the Monster Truck AGBDLCID Spawn the Quadbike AKJJYGLC Spawn the Hydra JUMPJET Spawn the Stunt Plane URKQSRK Spawn the Hovercraft KGGGDKP Spawn the Dozer EEGCYXT Spawn the Hunter OHDUDE Spawn the Tanker AMOMHRER
Traffic Cheats:
Explode All Cars CPKTNWT Turn Cars Black IOWDLAC Turn Cars Pink LLQPFBN Jump higher LFGMHAL Increased bunny hop with the BMX JHJOECW Aggressive Traffic YLTEICZ Improve Car Handling PGGOMOY Invisible Cars XICWMD Always Green Traffic Lights ZEIIVG Sports Cars Traffic GUSNHDE Reduced Traffic THGLOJ Taxi Upgrade VKYPQCF Beach Party Mode CIKGCGX Yakuza Mode IOJUFZN Clown Mode PRIEBJ Cars Float Away When Hit BSXSGGC Flying Cars RIPAZHA Flying Boats AFSNMSMW Invisible Cars XICWMD
THUGSTOOLS Thug Weapons PROFESSIONALTOOLS Professional Weapons NUTTERTOOLS Strange Weapons PRECIOUSPROTECTION Full Armor ASPIRINE Full Health YOUWONTTAKEMEALIVE +2 Wanted Level LEAVEMEALONE 0 Wanted Level APLEASANTDAY Nice Weather ALOVELYDAY Lovely Weather ABITDRIEG Cloudy Weather CATSANDDOGS Rainy Weather CANTSEEATHING Misty Weather PANZER Spawn Tank LIFEISPASSINGMEBY Speed Up Time BIGBANG Nearby Vehichles Explode STILLLIKEDRESSINGUP Change Skin FIGHTFIGHTFIGHT People Fight NOBODYLIKESME People Fall When Bumped OURGODGIVENRIGHTTOBEARARMS Everyone Has Weapons ONSPEED Walk Fast BOOOOOORING Walk Slow WHEELSAREALLINEED Cars Stripped Down COMEFLYWITHME Flies Fly Around ICANTTAKEITANYMORE Kill Yourself GREENLIGHT Traffic Lights Turn Green MIAMITRAFFIC Fast Traffic TRAVELINSTYLE Flying Car THELASTRIDE Spawn Hearse ROCKANDROLLCAR Spawn Limousine RUBBISHCAR Spawn Garbage Truck GETTHEREFAST Spawn Sabre Turbo BETTERTHANWALKING Spawn Caddy LOOKLIKELANCE Lance Skin MYSONISALAWYER Lawyer Skin ILOOKLIKEHILARY Hilary Skin ROCKANDROLLMAN Rock and Roll Skin ONEARMEDBANDIT One Armed Bandit Skin IDONTHAVETHEMONEYSONNY Mafiosi Skin FOXYLITTLETHING Mafiosi Daughter Skin WELOVEOURDICK Scottish Skin GETTHEREQUICKLY Fast Car GETTHEREVERYFASTINDEED Faster Car GETTHEREAMAZINGLYFAST Even Faster Car FANNYMAGNET Woman Magnet CHEATSHAVEBEENCRACKED Bald Guy Skin CERTAINDEATH Smoke Cigarette CHASESTAT See Wanted Stats CHICKSWITHGUNS Girls Pack Guns AHAIRDRESSERSCAR Pink Cars IWANTITPAINTEDBLACK All Cars are Black SEAWAYS Car Can Go on Water GRIPISEVERYTHING Improved Car Handling AIRSHIP Low Gravity for Boats LOADSOFLITTLETHINGS Big Cars Have Small Wheels
ახლა ჩვენ ვისაუბრებთ საოცრებების შესახებ ესენია: პირამიდები,ზევსის ქანდაკება, წმინდა ქანდაკებები,ჰალიკარნასის მავზოლეუმი,სამარხები,ბაბილონის დაკიდებული ბაღები,საოცრებები გასართობ სფეროში,როდოსის კოლოსი,უზარმაზარი მონუმენტები,ფაროსის შუქურა,მიღწევები მშენებლობაში,ცატამბრჯენები,არტემიდეს ტაძარი,რელიგია,უძველესი საოცრებები,სასახლეები და ციხესიმაგრეები, იდუმალებით მოცული საოცრებები,საინჟირნო საოცრებები,ტრანსპორტი და ბუნების საოცრებები. ამ საოცრებებიდან გამოირჩევა შვიდი საოცრება, ესენია: გიზას დიდი პირამიდა,ზევსის ქანდაკება,ჰალიკარნასის მავზოლეუმი (აკლდამა),ფაროსის შუქურა და არემიდეს ტაძარი ამ ექვს საოცრებას ნელელა განვიხილავთ ხოლო დანარჩენ საოცრებებს კი "გაკვრით". იმიტომ წერია აქ ექვსი რომ ზოგი არ მიიჩნევს ბაბილოდის დაკიდულ ბაღებს რეალისტურად. მეცნიერებმა იპოვნეს მისი ნაშთები თუმცა ბევრი თვლის რომ ეს სხვა რაიმე დიდი ნაგებობის ნაშთებია მაგრამ ის მაინც დღეს მსოფლიოს მეორე საოცრებადაა მიჩნეული :)
1.პირველი საოცრება გიზას დიდი პირამიდა. იგი აშენდა ეგიპტეში. ეგვიპტელებმა გიზას გარდა მრავალი პირამიდა ააშენეს მაგრმა უვნებელი მოხხოდ გიზას პირამიდა მოვიდა ჩვენამდე. თითქმის 4000 წლის განმავლობაში იგი ყველაზე დიდი შენობა იყო. მისი სიმღლე 147 მეტრს აღწევდა. მის მშენებლობაშ დაიხარჯა უამრავი "ოქროს მონეტა" (ფული), ის რაც ჩვენ დიდ სიამოვნებას გვანიჭებსეგვიპტელი ხელხის და უფრო მეტად კი ებრაელი მონების დამსახურებაა. გიზას პირამის=დის მშენებლობაში 2 მილიონზე მეტი ლოდი დაიხარჯა თითოეული კი 1 ტონას იწონიდა. მრავალი მონა შეიწირა ამ დიდმა საოცრებამ. მრავალი დატანჯა. ამის შემდეგ ჩნდება კითხვა ღირდა ამად? შენთვის ალბათ ღირდა მაგრამ, იმ მონისთვის არ ღირდა ვინც მას შეეჭირა აქ ორი აზრია აქ დედამიწა ორდ იყოფა და ერთი ნახევარი ტვლის ღირდა მეორე კი არ ღირდა. დრო გადიოდა მაგრამ უდრეკად იდგა გიზას დიდი პირამიდა.ტყუილად არაა ნათქვამი დიდი არაბი ბრძენის მიერ:"ყოველივეს დედამიწაზე ეშინია დროის, მაგრამ დროს ეშინია პირამიდების.
მონადირე აღესრულება და ღრუბლებში, ღმერთთან მოხვდება. ღმერთი მოკლული, უდანაშაულო ცხოველების და ფრინველების სისხლისთვის დასჯის, კურდღელად გადააქცევს და უკან დააბრუნებს.
ცოტა ხნის შემდეგ გამოუცდელი კურდღელი ხაფანგში გაებმება. კიდევ ცოტა ხნის შემდეგ ხაფანგის პატრონიც გამოჩნდება. კურდღელი თხოვს მონადირეს:
– გამიშვი ძალიან გთხოვ, შეიძლებ არ დამიჯერო, მაგრამ წინა ცხოვრებაში მეც მონადირე ვიყავი ...
– მით უარესი მეგობარო, მე წინა ცხოვრებაში კურდღელი ვიყავი .... ....
ოჯახური გასვლა სათევზაოდ:
– ქალო თევზი შეწვი,
– ჯერ ხომ არ დაგიჭერია?
– შენ დაიწყე, თევზი იქნება ... ....
სამი მეგობარი შეხვდა ერთმანეთს და საკუთარი ძაღლების ღირსებებზე საუბრობენ.
ერთი ამბობს:
– ერთხელ სანადიროდ წასულს თოფის ტყვიები სახლში დამრჩა, დავაყნოსინე ჩემს ძაღლს თოფზე და გავუშვი, ცოტა ხანში ჩემმა მურიამ ტყვიები მომირბენინა;
მეორე ამბობს:
– ერთხელ მე ტყვიები წავიღე სანადიროდ თოფი კი დამრჩა, დავაყნოსვინე ჩემს ძაღლს ტყვიებზე და სახლისკენ ..., ცოტა ხანში ჩემმა თოფი წამომაწია;
მესამე ამბობს:
– მე ერთხელ ცოლთან ერთად საბანაოდ მივდიოდი, საცურაო კოსტუმი კი სახლში დარჩენია, ჰოდა ჩემს ძაღლს ცოლის ფეხებს შუა ვაყნოსინე, წარმოგიდგენიათ ჩემი მეზობელი პენისით მომითრია ...
.... მამა-შვილი მდინარის პირას სხედან და თევზაობენ. თევზი არ მოდის, ერთი ცალიც ვერ დაიჭირეს. მიუტრიალდა მამა შვილს და სთხოვა:
– შვილო, დედამ რომ ბუტერბროდები გამოგვატანა, ამოალაგე და ვჭამოთ ...
– მამი მე უკვე ყველა შევჭამე.
გადის ორი საათი, თევზი ისევ არ მოდის, დამშეული კაცი ისევ სთხოვს თავის ვაჟკაცს:
– შვილო, ყველი და პური რომ გამოვიყოლეთ ის მაინც ვჭამოთ ...
– მამი მე უკვე ყველა შევჭამე.
ბოლოს მოსაღამოვდა, წასვლის დროა, თევზი ისევ არ მოდის, მიუტრიალდა მამა შვილს და ეუბნება:
– მიდი შვილო, ეს თევზის ჭიაყელებიც მიაყოლე ბარემ და სახლში წავიდეთ .
.... ახალბედა მონადირე ახლობლებს უყვებოდა დათვზე ნადირობის შესახებ:
– დავინახე დათვი, მოვუშვი ახლოს, თოფმა კი არ გაისროლა; გამომეკიდა, გავიქეცი, მაგრამ რას გაასწრებ, ავძვერი ხეზე; უცებ ფეხი დაუცურდა და დაიმტვრა ... ჩამოვედი და სულ კონდახი ვურტყი თავში ...
– ვაა, შენ რა მამაცი ყოფილხარ, შენს ადგილზე მე ჩავისვრიდი, წამოიძახა ერთ-ერთმა.
მიხო დაბალია და ცოტა მაღალი ვირი ყავს და ყიდის. კლიენტი მივა და ეკითხება რა ღირსო? - 1000 დოლარიო კლიენტმა: -იფ, ვერ შევწვდებიო - იი, მეც რომ ვერა ვწვდები იმიტომა ვყიდი თორე ამაი კაცი გაყიდიდა?
თვითმფრინავში შუქი ჩაქვრება და ერთი იძახის: -ვაა, ტუნელში შევფრინდით ტო
ორი დაქალი ხვდება ერთმანეთს, ერთი ეუბნება მეორეს: -გოგო, გუშინ ქმარს ვუღალატე! -უიმე, სიყვარულით? -ჰო, გოგო, აბა 100 დოლარი რა ფულია?!
გატენილ ავტობუსში ზის დაბოლილი მასტი და ყვირის: -ვინ დაკარგა 10 ლარი, ვინ დაკარგა 10 ლარი! არავინ ხამს არ იღებს!ეს როჟა ისევ ყვირის: -ვინ დაკარგა 10 ლარი, ვინ დაკარგა 10 ლარი! ხოდა ვიღაც ბებეო გაიჩითა და თქვა მე დავკარგეო! ეს მასტი ეუბნება: დაკარგე? ხოდა რას ზიხარ მიდი და ეძებე
სვანი და იაპონელი ჭიდაობდნენ, იაპონელი დაარტყავს და იტყვის: იააა! სვანი შეხედავს და ეტყვის ენძელა.
***
– შენ თუ ჩემს მახინჯ გოგოს შეირთავ, ერთი კაი საჩუქარი ჩემზე იყოს.
– კარგი, ოღონდ ვერცხლისფერი და დიზელზე.
* * *
– რატომ ეყრები ქმარს?
– აღარ სვამს და იმიტომ.
– გაგიჟდი, გოგო?! ქალები ლოცულობენ, არამსმელი ქმარი შეხვდეთ და შენ რა გჭირს?
– ერთადერთხელ გუშინ მოვიდა ნასვამი და რომ შემხედა, მითხრა, რა შტერი ვყოფილვარ სიფხიზლეში, შენ რომ გითხოვეო.
* * *
კლასში დირექტორი შედის:
– წყნარად, ბავშვებო, წყნარად, ნუ ხმაურობთ, თორემ მანდატურს გაეღვიძება და ყველას დაგვერხევა.
* * *
– რა ამბავია, რა ამბავია! ერთი აშლილი როიალის გაკეთებაში 50 ლარს რომ მთხოვ, ნამუსი არ გაქვს?! შენ, კაცო, ვიღაცა ეშმაკი ხარ, შე ოხერო, რა ამბავია! არა, ნამუსი არ გაქვს, შე ოჯახქორო?!
– თქვენ ნერვებიც აშლილი ხომ არ გაქვთ, ბატონო?
* * *
ციხიდან ახალგამოსული ჯუმბერა გაზეთს კითხულობს.
– ქალო, ხედავ შენ? – ეუბნება ცოლს, – ჩვენი სოფლის მახლობლად არქეოლოგებს რომაელი მეომრის საფლავი აღმოუჩენიათ... ღმერთო, შენ მიშველე, მე არაფერ შუაში არ ვარ!
* * *
– თქვენი მდგომარეობა კრიტიკულია, ვინმეს ნახვას ხომ არ ისურვებდით?
– კი, სხვა ექიმის.
* * *
ერთი მძარცველი მეორეს ეუბნება:
– თუ ძმა ხარ, მასესხე ფული.
– მაინც რამდენი ხნით?
– აი, დაიკეტება ბანკი და ხვალ დილით პროცენტით გაგისტუმრებ.
* * *
– შენზე გავიგე, ცოლს ეყრებაო.
– მართალია, მაგრამ ჯერჯერობით თავს ვიკავებ.
– ნამუსმა შეგაწუხა, არა?
– რა ნამუსმა. უბრალოდ ძალიან გასუქდა, თითიდან ნიშნობის ბეჭედს ვერ იხსნის და ახალ ცოლს რა ეშმაკი წამოვაცვა თითზე?!
* * *
მიხო "მერსედესს" ყიდულობს:
– რამდენ ბენზინ ხარჯამს, ჯო, კილომეტრზედა?
– ერთ კოვზს.
– ჩაის თუ სუფრისა?
* * *
– როგორ მოგეწონათ, ახალი სასმენი აპარატი რომ მოგეცით?
– რაო? ექიმო, მე მგონი, რაღაცა მკითხეთ, ტუჩის ცმაცუნზე გატყობთ.
* * *
– ექიმო, რა დიაგნოზს მისვამთ? უკვე ნახევარი საათია, წერთ.
– ეს დიაგნოზი არ არის, ნეკროლოგს ვწერ.
* * *
– ბრალდებულო ქსენია, რატომ მოკალით ქმარი მაინცდამაინც მშვილდ–ისრით?
– ბაღნებს ეძინათ და ხომ არ გავაღვიძებდი?
* * *
ბუზი თავის შვილებს მძინარე კაცის მელოტ თავზე ასეირნებს.
– ეჰ, – ამბობს დანანებით, – აი აქ, ახლა თქვენ რომ დაცოცავთ, ერთ დროს გაუვალი ტყე იყო.
* * *
– ჩემი ძაღლი ძალიან ცუდ ხალხს კბენს, – ეტრაბახება მეზობელი მეზობელს.
1. თუ ადამიანი სვავს იმისთვის რომ დარდი დაახრჩოს უთხარით მას რომ დარდმა ცურვა იცის
2. სამყარო ყოველთვის კარგავს გენიოსებს აინშტაინი მოკვდა ბეთჰოვენი დაყრუვდა....აი მეც თავი მტკივა 3. ოქროს თევზს ჩემი სურვილი რომ ვუთხარი თავი მოიმკვდარუნა
4. ჯანდაბამდე გზა გქონიათ ყველას ვინც გაიქცევით მხოლოდ იმიტომ რომ გგონიათ გამოგეკიდებით
5. ამბობენ სიყვარული ყოველ კუთხეში იმალებაო....წრეზე უნდა ვიარო
6. რაც უფრო ვიცნობ ხალხს მით უფრო ვაფასებ ჩემ ძაღლს
7.ზუსტად ისეთი როგორიც მე ვარ მარტო ერთია და ისიც მე ვარ
8. ისეთი მთვრალები იყვნენ ერთის მაიკა მეორეს ქონდა ჩატანილი შარვალში
9. მეცნიერები მივიდნენ დასკვნამდე ყველაზე ბევრი ვიტამინი აფთიაქშია
10. გემოვნებაზე არ დაობენ მის გამო ერთმანეთს ლანძღავენ სცემენ და ეომებიან
gunsgunsguns All Weapons ifiwerearchman Extra Money gesundheit Full Health morepoliceplease Higher Wanted Level nopoliceplease Lower Wanted Level giveusatank Tank bangbangbang Destroy All Cars ilikedressingup Change Costume itsallgoingmaaad Crazy Pedestrians nobodylikesme All Pedestrians Attack You weaponsforall Pedestrians Fight Each Other timeflieswhenyou Time Advances Quicker madweather Very Fast Game Clock boooooring Faster Game Play turtoise 100% Armor skincancerforme Clear Weather ilikescotland Cloudy Weather ilovescotland Rainy Weather peasoup Foggy Weather anicesetofwheels Invisible Cars chittychittybb Flying Car cornerslikemad Improved Car Handling nastylimbscheat Gore Mode
Code Result yakuzadeath God Mode rsjabber God Mode livelong God Mode (Can Still Be Arrested) blastboy All Weapons navarone All Weapons losefeds No Police desires Maximum Wanted Level highfive 5x Multiplier segarulz 10x Multiplier bigscore 10 Million Points beefcake Increased Brutality gorefest Increased Gore iamasucker All Levels, Weapons; God Mode coolboy Increased Cash muchcash Increased Cash ($500000) forallgt All Weapons godofgta All Weapons and Ammo bemeall All Cities ukgamer All Cities elvis is here No Police meatman Hamster Runs Across Screen itsallup Level Select no frills Debug Basic Scripts eatsoup Free Shopping wuggles Display Coordinates tumyfrog All Bonus Levels cutie1 99 Lives buckfast Riot Mode hunsrus Invisibility arsestar Keep All Weapons After Being Arrested voltfest Unlimited Electrical Gun flameon Unlimited Flame Gun lasvegas Elvis Clan People nekkid Naked People danisgod $200,000 iamdavej $9 Million mademan Respect From 3 Gangs schrulz 2X Damage
When you dump a car at the car-dump, you'll get a power-up (for each car!). The following is a list of cars with their corresponding power-up:
Car Power-Up Romero Armor U-Jerk Truck Machine Gun Michelli Roadster Machine Gun Big Bug Machine Gun Bug Machine Gun Z-Type Silenced Machine Gun Police Car Cop Bribe Minx ElectroFingers Shark Molotov Cocktails B-Type Invulnerability Taxi Double Damage Beamer Flame Thrower Schmidt Health Dementia Invisibility Aniston BD4 Get Out of Jail Free Card Miara Rocket Launcher Eddy Machine Gun Armed Land Roamer Machine Gun A-Type Fast Reload Land Roamer Invulnerability B-Type Invulnerability Trance-AM Flamethrower Arachnid Shotgun Meteor Invulnerability Hachua Rocket Launcher T-Rex Electro Gun Benson Electro Fingers Panto Grenades Morton Get Out of Jail Free Card Spritzer Molotov Cocktails Special Agent Car Respect! Furore GT Fast Reload Maurice Machine Gun Pickup Health Stinger Electro Fingers Jagular XK Electro Gun Taxi Xpress Double Damage Rumbler Fast Reload Jefferson Get Out of Jail Free Card Bulwark Shotgun
itsgallus All Levels, All Cities iamthelaw No Police itcouldbeyou Gives You 999999999 Points suckmyrocket All Weapons, Armor, Get Out of Jail Free Card itstantrum Unlimited Lives hate machine Raises Point Values buckfast Press the asterisk(*) on the Numpad and get all weapons porkcharsui Diagnostic Mode iamgarypenn Extra Offensive Language Mode iamnotgarypenn Disable Code Above hate machine 10x Multiplier Bonus porkcharsui Game Diagnostics heartofgold View FMV Sequences enigma UFO Police Cars (first enter any of the above)
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმინდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი,ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პრი ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენდღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანანადებთა მათ ჩვენთა, და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან: რამეთუ შენი არს სუფევა, ძალი და დიდება უკუნისამდე. ამინ
მოიხსენე, უფალო ღმერთო ჩვენო, სავანეთა მათ საუკუნეთა რწმენითა და სასოებითა შენითა აღსრულებული მონაი (მხევალი) შენი (სახელი) და ვითარცა სახიერმან და კაცთმოყვარემან, ცოდვათა მიმტევებელმან და უშჯულოებათა აღმხოცელმან, უძალო-ჰქმენ, მიუტევენ და შეუნდვენ ყოველნი შეცოდებანი მისნი ნებსითნი და უნებლიეთნი. იხსენ, უფალო, იგი სამარადისოისა სატანჯველისა და გეჰენიისა მის ცეცხლისაგან უშრეტისა, ნეტარ-ყავ და თანაზიარ იგი საუკუნეთა მათ კეთილთა შენთა, რომელნი [...] წესი, რომელსა ასრულებს ერის-კაცი მიცვალებულისათვის სახლში და საფლავსა ზედა
მეუფეო ზეცათაო, ნუგეშინისმცემელო, სულო ჭეშმარიტებისაო, რომელი ყოველგან ხარ და ყოველსავე აღავსებ მადლითა შენითა, საუნჯეო კეთილთაო, მომნიჭებელო ცხოვრებისაო, მოვედ და დაემკვიდრე ჩვენს შორის და წმიდა მყვენ ჩვენ ყოვლისაგან ბიწისა და აცხოვნენ, სახიერო, სულნი ჩვენნი.
ლოცვა ქართველთა და აფხაზთა მშვიდობისა და ერთობისათვის!
ყოვლად წმიდაო სამებაო მამაო ძეო და სულო წმიდაო დიდება შენდა.
ღმერთო ძლიერო და კაცთმოყვარეო, დალოცე და დაიფარე ქართველთა და აფხაზთა მშვიდობა და ერთობა. უფალო, შეგვინდე ყოველნი უსჯულოებანნი ჩვენნი. უპირველესად მოგვიტევენ, უფალო, უნდობლობა და სიძულვილი, ძმათა სისხლისღვრა და შურისძიება, ძვირისხსენება და ბოროტი გულისსიტყვა. შეგვიწყალენ ჩვენ ღმერთო დიდითა წყალობითა შენითა და აღგვიდგინე ურთიერთნდობა და სიყვარული, ურთიერთთავგანწირვა და მიმტევებლობა, [...] ლოცვა ყოვლადწმიდისა სამებისადმი, საქართველოს მთლიანობისათვის, აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს დაბრუნებისათვის
ჰოი, ყოვლადწმიდაო სამებაო, ერთარსებაო, მიუწდომელო ძლიერებაო, მამაო ყოვლისამპყრობელო, ძეო მხოლოდშობილო და წმიდაო სულო, ერთო ღმერთო, რომელი ყოვლისა ხილულისა და უხილავისა შემოქმედი ხარ და უფალი, მიზეზო ყოველთა კეთილთაო, მომეც ჩვენ მადლი მოსავთა შენთა, დიდებად და გალობად ყოვლადპატიოსანსა და დიდად შვენიერსა სახელსა შენსა.
გმადლობისა ლოცვა თქმული წმიდისა მაკარისი
გმადლობ შენ უფალო ღმერთო ჩემო, ყოვლითა გულითა ჩემითა, მდაბალსა დიდსა და სამარადისოსა ყოველსა ზედა და ყოვლისათვის, რამეთუ დამბადე მე არა რასაგან არა-ყოფილი ესე, და განმაძლიერე მე და შემიწყალე მე, და დამიფარე მე, და დამიცევ მე, და განაგენ დღენი ჩემნი ვიდრე აქამომდე. და განმაძლიერე ცოდვილი ესე და უღირსი, ცხოვრებასა ამას სოფლისასა, და არა მტანჯე მე საქმეთა [...] ლოცვა დღითი-დღე სათქმელი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტეს მიმართ წმ. ფილარეტ მოსკოველი მიტროპოლიტისა
უფალო, არა ვუწყი რაი ვითხოვო შენგან! შენ მხოლომან უწყი რაი ვითხოვო შენგან! შენ მხოლომან უწყი რაი არს ჩემდა სახმარ. გაქუს შენ სიყვარული ჩემი უფროის, ვიდრეღა ძალმიძს მე სიყვარული თავისა თვისისა.
ლოცვა, მუხლმოდრეკით სათქმელი წმიდა სამების მიმართ
ჰოჲ, ყოვლადწმიდაო სამებაო, ერთარსებაო მიუწვდომელო ძლიერებაო, მამაო ყოვლისა მპყრობელო, ძეო მხოლოდშობილო და წმიდაო სულო, ერთო ღმერთო, რომელი ყოვლისა ხილულისა და უხილავისა შემოქმედი ხარ და უფალი; რომელსა ძლიერებით გიპყრიან ყოველნი კიდენი სამყაროსანი და განაგებ სიბრძნითა; რომლისა წინაშე ძრწიან ყოველი არსი და ქმნული, სტიქიონი და სულდგმული, მყოფნი ცათა შინა, ქუჱყანასა ზედა ქუჱსკნელისანი; რომლისა ძლიერებისა თანა სიყვარული არს [...] ლოცვა ღამის 12 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები საღამოს 9 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები საღამოს 6 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები საღამოს 9 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები საღამოს 6 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები დღის 3 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები დღის 12 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები დილის 9 საათზე
მამაო ჩვენო, რომელი ხარ ცათა შინა, წმიდა იყავნ სახელი შენი, მოვედინ სუფევა შენი, იყავნ ნება შენი, ვითარცა ცათა შინა, ეგრეცა ქვეყანასა ზედა, პური ჩვენი არსობისა მომეც ჩვენ დღეს, და მომიტევენ ჩვენ თანანადებნი ჩვენნი, ვითარცა ჩვენ მივუტევებთ თანამდებთა მათ ჩვენთა და ნუ შემიყვანებ ჩვენ განსაცდელსა, არამედ მიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან, ამინ.
ლოცვები დილის 6 საათზე
სახელითა მამისათა და ძისათა და სულისა წმიდისათა, ამინ.
დიდება შენდა, ღმერთო ჩვენო, დიდება შენდა.
მეუფეო ზეცათაო, ნუგეშინისმცემელო, სულო ჭეშმარიტებისაო, რომელი ყოველგან ხარ და ყოველსავე აღავსებ მადლითა შენითა, საუნჯეო კეთილთაო, მომნიჭებელო ცხოვრებისაო, მოვედ და დაემკვიდრე ჩვენს შორის და წმიდა მყვენ ჩვენ ყოვლისაგან ბიწისა და აცხოვნენ, სახიერო, სულნი ჩვენნი. წმიდაო ღმერთო, წმიდაო ძლიერო, წმიდაო უკვდავო, შეგვიწყალენ ჩვენ (3-გზის).
14:26 14.01.11 - Sony HDR-TD10E — კამერა უცვლელი 3D-ობიექტივით
CES 2011-ზე კორპორაციამ Sony მთელი რიგი ახალი პროდუქტები დააანონსა სამოყვარულო ვიდეოკამერების Handycam სერიიდან. ერთ-ერთი მათგანია კამკორდერი HDR-TD10E, რომელსაც Sony-ს G კლასის უცვლელი ორლინზიანი 3D-ობიექტივი აქვს და AVCHD 1920×1080i ფორმატში ჩანაწერის განხორციელება შეუძლია.
Sony აღნიშნავს, რომ დღეისათვის იგი ერთადერთი კომპანიაა, რომელსაც სპორტული მოვლენების 3D ფორმატით პირდაპირი ტრანსლაციის ორგანიზება შეუძლია. 2011 წელს მას მომხმარებლისთვის სახლის პირობებში სტერეოჩანაწერების შექმნის შესაძლებლობის მიცემა აქვს გადაწყვეტილი.
კამერა ორმაგი «Exmor R» ტიპის CMOS-მატრიცითაა აღჭურვილი მომეტებული შუქმგრძნობელობითა და ორმაგი პროცესორით BIONZ. ოპტიკური სისტემა 10-ჯერად გადიდებას უზრუნველყოფს და გამოსახულების სტაბილიზაციის 3-საფეხურიანი სისტემა Optical Steady Shot აქვს, რომელიც გადიდების ყველა ბიჯზე მუშაობს.
კამერის მართვა ჩაშენებული 3,5" სენსორული ეკრანით Xtra Fine ხდება, რომელიც, ამავდროულად შესაბამისი სათვალეების გამოყენების აუცილებლობის გარეშე სტერეოსკოპულ რეჟიმში გამოსახულების გამოტანას უზრუნველყოფს. სტერეომასალების გამოტანა თავსებად ტელევიზორებზეცაა შესაძლებელი, რომელთა შორისაა Sony BRAVIA, თანაც გათვალისწინებულია, რომ 2D-ეკრანებზე ორი გამოსახულებიდან ერთ-ერთი გადავა სიმკვეთრის სიღრმის გარეშე.
ვიდეოგადაღების რეჟიმების არჩევა ავტომატური დარეგულირების კოლექციიდან iAUTO ხდება, ხოლო გადაღებული მასალა ჩაშენებულ 64 გბაიტ ფლეშ-მეხსიერებაზე ინახება.
Sony HDR-TD10E გაყიდვაში აპრილში გამოჩნდება და მისი ფასია $1500-ზე ნაკლები.
ოდესღაც გასაშლელი მობილური ტელეფონები მოდის პიკში იმყოფებოდნენ, ხოლო მონობლოკები კი მოძველებულად ითვლებოდა. დღეისათვის სიტუაცია შეიცვალა, შეიცვალა პრიორიტეტებიც, და სენსორულმა დისპლეებმა კლასიკური ფორმ-ფაქტორი ერთადერთ შესაძლო ვარიანტად აქცია.
იაპონიაში კი გასაშლელი ტელეფონები დღესაც პოპულარულია, ამიტომ დიზაინრებმა მიაზავა ტეცუმ (Miyazawa Tetsu) და იტიმურა სიგენორიმ (Ichimura Shigenori) ტელეფონის Bio კონცეპტი შემოგვთავაზეს, რომელიც თვისებური გარდამავალი რგოლია გასაშლელ და კლასიკურ ტელეფონებს შორის. ამ მოწყობილობის ზედა სახურავი დრეკადი მასალისგანაა შექმნილი, რომელსაც "საკუთარი ინიციატივით" შეუძლია მოძრაობა ელექტრონული მუსკულების ტექნოლოგიის წყალობით.
შემომავალი ზარისას დრეკადი სახურავის კუთხე დელიკატურად იღუნება და დამრეკის სახელსა და ნომერს გვიჩვენებს. თუ კი პასუხის გაცემა გადაწყვიტეთ, სახურავი მთლიანად გადაიხსნება, როგორც ჩვეულებრივ ტელეფონში. მისი კორპუსის უკანა ნაწილზე მთლიანად გადაწევაც შეგიძლიათ, თუ კი ვიდეოს ყურება ან ინტერნეტში სერფინგი მოგინდათ; დრეკადი სახურავის უკანა ნაწილზე მართვის დამატებითი ელემენტებიც კი გამოჩნდება, რომლებიც თითებით სენსორული ეკრანის დაფარვისგან დაგიცავთ.
ამასწინათ ასეთი ისტორია მოვისმინე. ტიპმა გადაწყვიტა სახლში შპალერის გაკვრა. ამ დროს გაახსენდა რომ მისმა ძმაკაცმა(რომელიც ზუსტად ისეთივე პროექტის სახლში ცხოვრობდა) სულ ცოტა ხნის წინ გააკეთა რემონტი და ჰკითხა: კონკრეტული ოთახისთვის რამდენი ცალი შპალერი ეყიდა. პასუხი იყო: ”16 ცალი”. იყიდა 16 რულონი შპალერი. გააკრა და 5 ცალი დარჩა. დაურეკა ისევ იმ ტიპს და უსაყვედურა: ”16 ცალი ვიყიდე და 5 ცალი დამრჩა.” პასუხად კი მიიღო: ”ხო, 5 უნდა დაგრჩენოდა, მეც 5 დამრჩა.”
პატარა ნიკუშა ნაკულაშვილი, დედიკომ თბილისში წაიყვანა სასკოლედ თანსაცმელების საყიდლად. ნიკუშას თხოვნოთ ე.წ. „ვაგზლის ბაზრობაზე“ წავიდნენ ,, მატარებლით“. ჩაჯდნენ მეტროში. დიქტორი აცხადებს: შემდეგი სადგური 300 არაგველი, შემდეგი სადგური ავლაბარი, რომ გამოაცხადა შემდეგი სადგური თავისუფლების მოედანიო, ნიკუშამ ვეღარ მოითმინა და მთელი მატარებლის გასაგონად გამოაცხადა: ,,დედიკო რა არის ეს ქალი ჩვენ დაგვდევსო?“
ეს ამბავი ელექტროსაქონლის მაღაზიის ერთმა ყოფილმა თანამშრომელმა მომიყვა. ის კონსულტანტად მუშაობდა. ერთხელ მათთან მაღაზიაში ერთი გოგონა შევიდა, რომელსაც ციფრული ფოტოაპარატის ყიდვა უნდოდა. მან ძალიან ბევრი უაზრო კითხვა დაუსვა კონსულტანტს. ბოლოს კი თავისი სულელური კითხვების კორიანტელი ასეთი კითხვით დააგვირგვინა: - ფოტოაპარატს კამერა ხომ მრგვალი აქვს და ოთხკუთხედი სურათები რატომ გამოდის?
ამ ცოტა ხნის წინ ვზივართ სახინკლეში და ლუდს ვსვავთ. ძალზე ზარმაცი მიმტანი შეგვხვდა, ცარიელი ბოთლების წაღება ეზარებოდა. მაგიდაზე საკმაო რაოდენობა დაგროვდა და უკვე ხელს გვიშლიდა. ჩემმა მეგობარმა დაუძახა მიმტან გოგონას და უთხრა: - ცარიელი ბოთლების წაღება შეიძლება? გოგონა ცოტა დაფიქრდა და უპასუხა: - არ არი პრობლემა, წაიღეთ თუ გინდათ.
ერთმა დედამ ასეთი რამ მომიყვა თავის შვილზე. ერთხელ ღამით თავისი 9 წლის ბიჭი აღვიძებს და ნახევრად მძინარე ხმით ეუბნება: - დე, წყალი მომიტანე რა. - ადექი და დალიე! - მიდი რა დე, მომიტანე რა. - ახლა თუ არ გაჩერდები ავდგები და ჯოხს მოვიტან და გცემ! - ჯოხის მოსატანად რომ წახვალ წყალი გამოაყოლე რა…
თბილისში ერთი პატარა მაღაზიაა (თქვენის ნებართვით ადგილს არ დავაკონკრეტებ). ამ მაღაზიაში იყიდება ოფისისთვის საჭირო ნივთები, მათ შორის კარტრიჯები პრინტერისთვის.
ფანჯარაზე შესაბამისი სარეკლამო წარწერაც აქვს.
ერთხელ შევედი ამ მაღაზიაში, ვდგევარ ვათვალიერებ. ამ დროს ბიჭი შემოვიდა და იკითხა:
- ქსეროკოპიებს ხომ არ იღებთ?
გამყიდველმა გოგონამ გაღიზიანებულმა ამცნო:
- არ ვიღებთ! კარზე შესაბამისი განცხადებაც არის გამოკრული!
გამყიდველი გოგონას ტონზე მივხვდი, ხშირად აწუხებენ ამგვარი კითხვით.
გარეთ გამოვედი. კარს შევხედე. მართლაც, გაკრული იყო დიდი ასოებით ამობეჭდილი განცხადება.
”ქსეროქსი არ გვაქვს!”
ერთი კვირის შემდეგ შემთხვევით გავიარე ამ ქუჩაზე და თვალი იმ კარისკენ გამექცა. იმ განცხადების ქვეშ კიდე ერთი განცხადება გაეკრათ. მთლიანობაში ასე გამოიყურებოდა.
”ქსეროქსი არ გვაქვს!”
”არც გვქონია და არც გვექნება!”
ათიოდე დღის მერე კიდე ერთი განცხადება იყო დამატებული და უკვე ასეთი სახე მიეღო:
”ქსეროქსი არ გვაქვს!”
”არც გვქონია და არც გვექნება!”
”არ ვიცით ახლომახლო სადმე არის თუ არა!”
ორი კვირის მერე კვლავ ჩავიარე იმ მაღაზიასთან. ვხედავ სამივე განცხადება ჩამოუხსნიათ და მის ნაცვლად ერთი განცხადება იყო გამოკრული, რომელიც იუწყებოდა:
ახალგაზრდა ბიჭი კაფეში ზის, ყავას სვავს და გვერდით მაგიდაზე მჯდომ გოგოს უყურებს. თან ფიქრობს, მივიდეს გასაცნობად თუ არა. ბოლოს, როგორც იქნა, გადაწყვეტს და მივა: _ გოგონი, შეიძლება თქვენთან დავჯდე? გოგონამ მაღალი ხმით, მთელი კაფის გასაგონად: _ რაა? რას კადრულობთ? მე ბოზი და “პროსტიტუტკა” არა ვარ! მე პატიოსანი გოგო ვარ! მთელმა კაფემ ამათ დაუწყო ყურება. ბიჭი მოულოდნელობისაგან უხერხულ მდგომარეობაში ჩავარდა, დაიბნა, ხმა ვეღარ ამოიღო, წავიდა და თავის ადგილას დაჯდა. ცოტა ხანში ბიჭის მაგიდას იგივე გოგონა მიუჯდა: _ მაპატიეთ, ასე რომ მოგექეცით, მე ფსიქოლოგი ვარ, შევისწავლი ადამიანების რეაქციას არაადეკვატურ სიტუაციებში. უცებ, ბიჭი, მთელი კაფის გასაგონად: _ რაა? რამდენი? შენ რა გაგიჟდი,რა 200 დოლარი?
1848 წლის იანვრისთვის გრიგოლ ჭავჭავაძეს თავისი მეორე ვაჟიშვილი მაშინდელ ერთ-ერთ ყველაზე საუკეთესო რაევსკის კერძო პანსიონში მიუბარებია. 1851 წელს სწავლის გასაგრძელებლად ილია თბილისის გიმნაზიის მეოთხე კლასში შევიდა. 1852 წლის 10 დეკემბერს, როცა ილია თბილისში უკვე გიმნაზიელი იყო, ყვარელში მამაც გარდაეცვალა. ამის შემდეგ მთელი ოჯახის ტვირთი და ხუთი ობოლი ძმისშვილის აღზრდა-პატრონობა მამიდა მაკრინეს დააწვა მხრებზე. სწორედ ამ დიდი სულიერი ტკივილის გამოა დაწერილი ჩვენამდე მოღწეული ილიას ყრმობის დროინდელი, მისი ერთ-ერთი პოეტური ცდა "მოთქმა საწყლისა". 15 წლის გიმნაზიელის ცხოვრებაში მომხდარ ამ ღრმა ტრამვას შეიძლება მიეწეროს ის ფაქტი, რომ ილიას ამ დროს საგნებში არასახარბიელო ნიშნები მიუღია, რის გამოც იგი გიმნაზიის იმავე მეოთხე კლასში დაუტოვებიათ. სამაგიეროდ, 1853 წელს ილიას მდგომარეობა საგრძნობლად გამოუსწორებია. პეტერბურგის უნივერსიტეტი 1857-1861 წლები
1857 წლის ივლისში ილია ჭავჭავაძე პეტერბურგში ჩავიდა და წარმატებით ჩააბარა უნივერსიტეტში მისაღები გამოცდები (იურიდიული ფაკულტეტი). 1859 წლის ზაფხულში ავადმყოფი ილია რამდენიმე თვით ჩამოსულა საქართველოში გამოსაჯანმრთელებლად და აქ შემოდგომამდე დარჩენილა. ილიას სტუდენტობის დროის შესახებ მოიპოვება მოგონებანი ილიას მეგობრის კოხტა აფხაზისა, რომელიც ილიასთან ერთად სწავლობდა, როგორც გიმნაზიაში, ისე უნივერსიტეტშიც, და ნიკო ნიკოლაძისა, რომელიც ილიას შემდეგ ჩავიდა პეტერბურგში. ნიკო ნიკოლაძის დროს პეტერბურგის სტუდენტობაში ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო ხსოვნა სტუდენტ ილიას შესახებ, რომელიც პეტერბურგის ქართველი სტუდენტობის ყველას მიერ აღიარებულ ხელმძღვანელად ითვლებოდა.
ილიას სტუდენტობის ხანა პეტერბურგში დაემთხვა რევოლუციებისა და ეროვნულ-გამანთავისუფლებელი ომების, მათი მუდმივი გამოძახილის პერიოდს დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. ახალგაზრდა ილია, თავისი დამონებული სამშობლოს მომავალ ბედზე ფიქრით მოცული, მღელვარებით ადევნებდა თვალყურს ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ მოძრაობას ევროპაში. როდესაც 1860 წლის გაზაფხულზე გარიბალდიმ აიღო მესინა, ხოლო შემდეგ იტალიის ნახევარკუნძულზე გადმოვიდა, ილია ამას აღფრთოვანებული მიესალმა ლექსით: "მესმის, მესმის სანატრელი, ხალხთ ბორკილის ხმა მტვრევისა..."
ილიას დროს პეტერბურგის უნივერსიტეტში სწავლობდა ოცდაათამდე ქართველი სტუდენტი. ილიას გარშემო შემოკრებილი ქართველი სტუდენტობა შეადგენდა იმ ბირთვს, რომელმაც საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, შეადგინა "პირველი დასი".
ილიას დროს შეიქმნა რუსეთში ქართველი სტუდენტობის - "თერგდალეულთა" ტრადიციები.
1857-1861 წლები არაჩვეულებრივად უხვი გამოდგა სტუდენტი ილია ჭავჭავაძისთვის შემოქმედებითი ნაყოფიერების თვალსაზრისით.
სტუდენტობის 4 წელი უაღრესად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ჭავჭავაძის როგორც პიროვნებისა და მოქალაქის, მოაზროვნისა და მწერლის ფორმირებისა და სრულყოფისათვის, მისი პროგრესული სოციალური-პროგრესული, ფილოსოფიური და ესთეტიკური მრწამსის შემუშავებისათვის. იგი იმთავითვე ინტენსიურად და საფუძვლიანად სწავლობდა საქართველოს ისტორიასა და ქართულ მწერლობას. რუსულ და ევროპელ მწერალთა და მეცნიერთა მემკვიდრეობას; გატაცებით დაეწაფა რუსი რევოლუციონერ დემოკრატების — ბელინსკის, გერცენის, დობროლიუბოვის, ჩერნიშევსკის ნააზრევს, რაც დაუკავშირა საკუთარი ხალხის პროგრესისათვის ბრძოლის მიზნებსა და ამოცანებს.
ამავე ხანებში იქმნება ჭავჭავაძის მხატვრული პროზის შესანიშნავი ნიმუშები, რამაც უდიდესი როლი შეასრულა ქართული კრიტიკული რეალიზმის განვითარებაში: ბატონყმური ინსტიტუტის მანკიერებათა მამხილებელი მოთხრობა „გლახის ნაამბობი" (I—IV თავები, 1859) და ესკიზები მოთხრობისა „კაცია-ადამიანი?!", სადაც მებატონეთა გადაგვარებული და სასიკვდილოდ განწირული კლასის უაზრო და უშინაარსო, მცონარული ყოფის მაღალმხატვრული სატირული ასახვა საერთოდ ადამიანის, მისი ზნეობის, მისი ცხოვრების აზრის ზოგადკაცობრიულ პრობლემებზე დაგვაფიქრებს. ჭავჭავაძის პირველმა ლიტერატურულ-კრიტიკულმა წერილმა «ორიოდე სიტყვა თავად რევაზ შალვას ძის ერისთავის მიერ კაზლოვიდგან „შეშლილის" თარგმნაზედა» („ცისკარი", 1861) ახალი თაობის ლიტერატურული მანიფესტის მნიშვნელობა შეიძინა. მასში, ისევე როგორც წერილებში „პასუხი" (1861) და „საქართველოს მოამბეზედ" (1863), ნათლად არის ჩამოყალიბებული რეალისტური მწერლობისა და სალიტერატურო კრიტიკის ძირითადი პრინციპები, ხელოვნებისა და ლიტერატურის არსისა და საზოგადოებრივი დანიშნულების, ობიექტური სინამდვილისადმი მხატვრული ლიტერატურის მიმართების მატერიალისტური გაგება, დასაბუთებული სალიტერატურო ენის განმარტივების, საერთო-სახ. ენასთან მისი დაახლოების აუცილებლობა. „ორიოდე სიტყვა"… იქცა „მამებისა" და „შვილების" ბრძოლის საწყისად. სამშობლოში მოღვაწეობა
1863 ჭავჭავაძის მიერ დაარსებული ჟურნალი „საქართველოს მოამბე", მიუხედავად უმძიმესი საცენზური პირობებისა, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ჭეშმარიტ მედროშედ იქცა.
1863 წელს ილია დაქორწინდა ოლღა გურამიშვილზე.
1864 „ნივთიერი საღსარის მოსაპოვებლად" მუშაობა დაიწყო ჯერ ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორის საგანგებო მინდობილობათა მოხელედ, შემდეგ — საქართველოში საგლეხო რეფორმის გატარებასთან დაკავშირებით — მომრიგებელ შუამავლად აღმოსავლეთ საქართველოში. 1868—1873 მუშაობდა დუშეთის მაზრის მომრიგებელ მოსამართლედ. ამ ხანებში დაწერა მან „გლეხთა განთავისუფლების პირველი დროების სცენები" (1865), გადაამუშავა „ქართვლის დედა" (1871) და „აჩრდილი" (1872), დაასრულა მუშაობა დიდი ხნის წინ ჩაფიქრებულ „მგზავრის წერილებსა" (1871) და „გლახის ნაამბობზე" (1872), ამავე პერიოდში შეიქმნა ეროვნული წყლულების მტკივნეული აღქმით გამოწვეული მწვავე სატირული ლექსები — „რა ვაკეთეთ, რას ვშვრებოდით ანუ საქართველოს ისტორია მეცხრამეტე საუკუნისა" და „ბედნიერი ერი" (ორივე 1871), ქართული პატრიოტული ლირიკის უბრწყინვალესი ქმნილებათაგანი — „ჩემო კარგო ქვეყანავ, რაზედ მოგიწყენია" (1872); სატირულ-პუბლიცისტური ლექსები „გამოცანები", „კიდევ გამოცანები" და „პასუხის პასუხი" (1871—1872).
ილიას დაარსებული "ივერია"
1877 წელს მან დააარსა პროგრესული პერიოდული გამოცემა — „ივერია", რომელიც სამი ათეული წლის მანძილზე საქართველოს ეროვნული, სულიერი და ინტელექტუალური ცხოვრების ერთ-ერთი ძირითადი ცენტრი იყო. 1873 ჭავჭავაძემ ი. მაჩაბელთან ერთად თარგმნა შექსპირის „მეფე ლირი"; 1878 დაამთავრა ისტორიული პოემა „დიმიტრი თავდადებული", რომელიც სამშობლოსათვის თავგანწირვის პატრიოტული იდეის გაცხოველებას ემსახურებოდა; 1882—1883 შექმნა ღრმა ფილოსოფიური შინაარსის პოემა „განდეგილი", რომელშიც სულისა და ხორცის, ცხოვრების მიღება-არმიღების მარადიული პრობლემაა დასმული და რომლის მხატვრული ლოგიკით დაგმობილია ქვეყნისაგან, ცხოვრებისაგან განდგომა; ადამიანის დანიშნულებად და მოვალეობად დასახულია ამა სოფლისათვის ზრუნვა. ქართველი ერის აღორძინების იმედითაა განმსჭვალული ლექსი „ბაზალეთის ტბა" (1833). 1887 ჭავჭავაძემ შექმნა რეფორმის შემდეგდროინდელი ქართული სინამდვილის ამსახველი თხზულება „ოთარაანთ ქვრივი", რომელშიც ქართველი დედის შთამბეჭდავი სახე საერთოდ ქართველი ხალხის სულიერი ძლიერების, მისი შეუპოვრობისა და ქედუხრელობის სიმბოლოდ აღიქმება.
1870—1890-იან წლებში დაიწერა ჭავჭავაძის ძლიერი ინტელექტით, ენციკლოპედიური ცოდნით, ფაქტებისა და მოვლენების განსჯისა და განზოგადების იშვიათი უნარით აღბეჭდილი მრავალი ნაშრომი და წერილი ლიტერატურათმცოდნეობის («აკაკი წერეთელი და „ვეფხისტყაოსანი"», 1887 და სხვ.), საქართველოს ისტორიის („აი, ისტორია", 1889; „ქვათა ღაღადი", 1899 და სხვ.); ეკონომიკის („კერძო და სათემო მიწათმფლობელობა", „ხიზნების საქმე", ორივე 1886 და სხვ.), სახალხო მეურნეობის (მევენახეობისა და მეღვინეობის, სოფლის მეურნეობის თვირფასი კულტურების, მელიორაციის, მესაქონლეობის, მრეწველობის და სხვ.), საბანკო საქმისა და ფინანსების საკითხებზე; წერილები უცხოეთზე — ევროპისა და აღმოსავლეთის პოლიტიკაზე და სხვ.
1905 წელს ილიამ შეადგინა პროგრამა, რომლის საფუძველზე 1917 წელს დაარსდა საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია. ამ ორგანიზაციის დაფუძნების სულისჩამდგმელი გახლდათ ილია ჭავჭავაძის დის შვილი, იმხანად ქართლ-კახეთის თავადაზნაურობის მარშალი, გენერალი კონსტანტინე (კოტე) აფხაზი.
1906 სახელმწიფო საბჭოს წევრად არჩეულმა ილია ჭავჭავაძემ განაცხადა: „სახელმწიფო საბჭოში თუ თავადაზნაურთა სახელით შევდივარ, ეს მხოლოდ ფორმალური, იურიდიული მხარეა. არ დავფარავ და ვიტყვი: საბჭოში მთელ საქართველოს და ქართველთა ინტერესების დამცველი ვიქნები".
1907 წელს რუსეთის პირველ დუმაში (სახელმწიფო საბჭო) სამსახურის შემდეგ, ილიამ გადაწყვიტა საქართველოს დაბრუნებულიყო. ამავე წლის 28 აგვისტოს თბილისიდან საგურამოსკენ მიმავალ ილიასა და ოლღას წიწამურთან ექვსკაციანი ჯგუფი დაესხა თავს. თავდამსხმელებმა ილია მოკლეს და მიიმალნენ.
ილიას მკვლელობის დეტალები დღემდე კამათის საგანია. ისტორიულ დოკუმენტებზე დაყრდნობით ილიას მკვლელობა ჩაფიქრებული ჰქონდათ სოციალ-დემოკრატებსა და ბოლშევიკებს, ილიას მიერ მათი რევოლუციური გზების დაგმობისა და ხალხში მისი უსაზღვრო პოპულარობის გამო. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ერთმა მოხუცმა კაცმა აღიარა, რომ რუსეთის ჟანდარმერიამ დაიქირავა ილიას მოსაკლავად. საბჭოთა პერიოდში ხელმძღვანელობამ მკვლელობის გამოძიება დაიწყო, რომელმაც მოგვიანებით დაასკვნა, რომ მეფის ხელისუფლების საიდუმლო პოლიცია და ადმინისტრაცია იყვნენ ჩარეული ილიას მკვლელობაში.
ილიას მკვლელობა ქართველმა ხალხმა ეროვნულ ტრაგედიად მიიჩნია. მის დაკრძალვაზე აკაკი წერეთელმა, რომელიც იმ პერიოდში ძლიერ ავადმყოფობდა, წარმოთქვა: "ილიას ფასდაუდებელი წვლილი ქართველი ერის აღორძინებაში მომავალი თაობებისთვის ნიმუშის მიმცემია". ვაჟა-ფშაველა წერდა: „ილიას მკვლელებს რომ შეეძლოთ, საქართველოს მოჰკლავდნენ." 1987 წელს საქართველოს მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ ილია წმინდანად შერაცხა. სახელით წმინდა ილია მართალი.
კათოლიკოს-პატრიარქის მშობლები საქართველოდან, ყაზბეგის რაიონიდან იყვნენ: მამა, გიორგი სიმონის ძე შიოლაშვილი – სოფელ სნოდან, დედა, ნატალია იოსების ასული კობაიძე კი – სოფელ სიონიდან. 1927 წელს მათ სახლი შეიძინეს ქ. ვლადიკავკაზშიც, სადაც შემდეგ დაიბადა საქართველოს მომავალი პატრიარქი. მშობლებმა სამი დღის ახალშობილი ქრისტეშობის დღეს მონათლეს ქართულ ტაძარში და ყრმას ერეკლე II პატივსაცემად ირაკლი უწოდეს. ნათლიები იყვნენ - არქიმანდრიტი ტარასი (კანდელაკი) და მონაზონი ზოილე (დვალიშვილი). ამ უკანასკნელს პატარა ირაკლი სამთავროს მონასტერში ხშირად დაჰყავდა, სადაც მაშინდელი კათოლიკოს-პატრიარქი კალისტრატე ცინცაძესაგან სამი წლის ირაკლის ლოცვა კურთხევა მიუღია.
შემდგომი წლები
კათოლიკოს-პატრიარქის მშობლები საქართველოდან, ყაზბეგის რაიონიდან იყვნენ: მამა, გიორგი სიმონის ძე შიოლაშვილი – სოფელ სნოდან, დედა, ნატალია იოსების ასული კობაიძე კი – სოფელ სიონიდან. 1927 წელს მათ სახლი შეიძინეს ქ. ვლადიკავკაზშიც, სადაც შემდეგ დაიბადა საქართველოს მომავალი პატრიარქი. მშობლებმა სამი დღის ახალშობილი ქრისტეშობის დღეს მონათლეს ქართულ ტაძარში და ყრმას ერეკლე II პატივსაცემად ირაკლი უწოდეს. ნათლიები იყვნენ - არქიმანდრიტი ტარასი (კანდელაკი) და მონაზონი ზოილე (დვალიშვილი). ამ უკანასკნელს პატარა ირაკლი სამთავროს მონასტერში ხშირად დაჰყავდა, სადაც მაშინდელი კათოლიკოს-პატრიარქი კალისტრატე ცინცაძესაგან სამი წლის ირაკლის ლოცვა კურთხევა მიუღია.
კათოლიკოს-პატრიარქი
1967 წელს ეპისკოპოსი ილია გადაყვანილ იქნა აფხაზეთის ეპარქიაში. 1969 წელს აღყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში. 1977 წლის 9 ნოემბერს კი უწმიდესისა და უნეტარესის სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის დავით V გარდაცვალების შემდეგ წმიდა სინოდის გადაწყვეტილებით დადგინდა პატრიარქის მოსაყდრედ, ხოლო 1977 წლის 23 დეკემბერს არჩეულ იქნა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად. იმავე წლის 25 დეკემბერს მოხდა მისი ინტრონიზაცია. პატრიარქს მიეკუთვნა სახელი ილია II (ილია I საქართველოს ეკლესიას მართავდა 1600 წლის წინ (390-400 წლებში)).
1978-1983 წლებში კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II იყო ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს პრეზიდენტი. იგი დაჯილდოვებულია მსოფლიოს სა-პატრიარქოს, ანტიოქიის, იერუსალიმის, ალექსანდრიის, რუსეთის, საქართველოს, საბერძნეთის, ბულგარეთის, რუმინეთის პატრიარქების, პოლონეთის, ჩეხოსლოვაკიის და თითქმის ყველა სხვა მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდოთი. ნიუ-იორკის სასულიერო აკადემიამ კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II ღვთისმეტყველების დოქტორის საპატიო წოდება მიანიჭა. 1997 წელს მისი უწმიდესობა კრეტის სასულიერო აკადემიამ თავის საპატიო წევრად აირჩია. ამავე წელს იგი არჩეულ იქნა გაეროსთან არსებულ ინფორმატიზაციის საერთაშორისო აკადემიის ნამდვილ წევრად; 1998 წელს კი ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმ. ტიხონის საღვთისმეტყველო სემინარიამ ღვთისმეტყველების დოქტორის საპატიო წოდება მიანიჭა.
1988 წელს უწმიდესისა და უნეტარესის თაოსნობით მცხეთის სასულიერო სემინარია გადმოტანილ იქნა თბილისში და დაარსდა თბილისის სასულიერო აკადემია-სემინარია. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გაიხსნა სასულიერო სასწავლებლები: ბათუმში, ახალციხესა და ქუთაისში სასულიერო სემინარიები, ხულოში სასულიერო სასწავლებელი და მასთან არსებული გიმნაზია, გიმნაზიები დაარსდა თბილისში, ბათუმში, ზესტაფონში. საუკუნეთა შემდეგ კვლავ აღდგა გელათის სასულიერო აკადემია და ეკლესიის ეგიდის ქვეშ მყოფი გელათის მეცნიერებათა აკადემია.
უწმიდესისა და უნეტარესის ლოცვა-კურთხევით თანამედროვე ქართულ ენაზე გამოიცა ბიბლია, საღვთისმეტყველო კრებულები, ბროშურები და წიგნები, ჟურნალები, სამი სახის კალენდარი, დაარსდა გაზეთები. მისი ინიციატივით საპატრიარქოსთან შეიქმნა ხუროთმოძღვრების ცენტრი, ხალხური რეწვის და მისიისა და ევანგელიზაციის განყოფილება, საგამომცემლო და სიწმიდეთა მოძიებისა და დაცვის ცენტრი, შეიარაღებულ ძალებთან და სამართალდამცავ დაწესებულებებთან ურთიერთობის განყოფილება, ასევე საგარეო და საფინანსო-ეკონომიკური განყოფილება, საინფორმაციო სამსახური, ჩამოყალიბდა ახალგაზრდული ცენტრი "ძლევაი", ჰუმანიტარული სამსახური, მომლოცველობის სამსახური და სხვა.
ოცი წლის მანძილზე საქართველოს ეკლესიის ეპარქიათა რიცხვი 15-დან 33-მდე გაიზარდა, მონასტრებისა – 53-მდე, სასულიერო პირთა – 1000-მდე. მოხდა კანონიზირება ახალი წმინდანებისა. აშენდა საქართველოში ყველაზე დიდი ეკლესიის – წმინდა სამების სახელობის საკათედრო ტაძარი.
1.ეხლა ხარ ინტერნეტში 2.ხარ საიტზე everyfool.tk 3.ამ ნაწერს ნახულობ 5.ვერ მიხვდი რომ ტექსტს აკლიაა "4" 6.ეხლა ამოწმებ აკლია თუ არა 7.ეხლა იღიმები 8.შენ არ შეგიძლია შენი ენით ყველა შენს კბილს შეეხო 9.ეხლა ამოწმებ შეგიძლია თუ არა 11.იცი რომ ეს ტყუილი იყო 12.ვერ მიხვდი რომ 10 გამოვტოვე 13.ისევ მოგატყუე
თბილისის დაარსების შესახებ მრავალი ლეგანდა არსებობს. ერთ-ერთის თანახმად, თბილისის ტერიტორია ტყით ყოფილა დაფარული, ქართველ მეფეს (ერთი ვარიანტით, ვახტანგ I გორგასალს) ნადირობის დროს შველი დაუჭრია, შველი ცხელ წყაროში განბანილა და განკურნებული გაქცევია მონადირეებს (სხვა ვარიანტით, მეფის მიმინო თავს დასცხრომია ხოხობს, ფრინველები ცხელ წყაროში ჩაცვივნულან და გაფუფქულან). ცხელი წყლის სამკურნალო თვისებებისა და ადგილის ხელსაყრელი მდებარეობის გამო მეფეს ტყე გაუკაფავს და ქალაქი გაუშენებია.
"თბილისი" - "თბილი" (ძვ. ქართულად "ტფილი") მინერალური წყაროების გამო უწოდეს ქალაქს. შემდგომში ამ ადგილზე გოგირდის აბანოები გაშენდა. აღნიშნული ადგილი თბილისის ისტორიული უბანი - აბანოთუბანია. არქეოლოგიური წყაროები [რედაქტირება]
არქეოლოგიური გათხრებით დასტურდება, რომ თბილისის ტერიტორია დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ძვ. წ. IV ათასწლეულში. უძველესი წყაროსეული მოხსენიება განეკუთვნება ახ. წ. IV საუკუნის II ნახევარს, როცა ამ ადგილებში მეფე ვარაზ-ბაკურის დროს ციხე ააგეს. IV საუკუნის დასასრულს თბილისი სპარსეთის მოხელის - პიტიახშის რეზიდენცია გახდა. V საუკუნის შუა წლებიდან კვლავ ქართლის მეფეთა ხელში გადავიდა. ვახტან გორგასალმა ქალაქი აღადგინა და გააშენა, ამიტომ იგია მიჩნეული თბილისის დამაარსებლად.
ზოგიერთი ისტორიკოსის მტკიცებით მეფე ვახტანგ გორგასალი (რომელიც V საუკუნის მეორე ნახევარში მეფობდა) სინამდვილეში ქალაქის აღორძინებასა და აღმშენებლობაშია პასუხისმგებელი, მისი დაფუძნების ნაცვლად.
პოეტი და საზოგადო მოღვაწე. 1852 წლიდან ქუთაისის გიმნაზიაში სწავლობდა, 1863 დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტი. ერთხანს მოსკოვში ცხოვრობდა, შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა. მონაწილეობდა "მამებისა" და "შვილების" ბრძოლაში. უდიდესი დამსახურება მიუძღვის "ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" დაარსებასა და მუშაობაში; ქართული ჟურნალისტიკის განვითარებაში, როგორც ნაყოფიერი და მნიშვნელოვანი პუბლიცისტური მოღვაწეობით, ისე ყოველთვიური ჟურნალის - "აკაკის თვიური კრებული" (1897-1900) დაარსებით. იყო სატირულ-იუმორისტული ჟურნალის - "ხუმარას", რედაქტორი. იგი ილია ჭავჭავაძესთან ერთად სათავეში ედგა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას საქართველოში. იღწვოდა ქართველი ხალხის სულიერი აღორძინებისათვის. ავტორია მრავალი ლექსისა და პოემისა. მისმა შემოქმედებამ წარუშლელი კვალი დატოვა ქართველი ხალხის სულიერი კულტურის ისტორიაში.
აკაკი წერეთლის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
აკაკი წერეთლის ფონდი 873 საარქივო საქმეს შეიცავს: 1) ბიოგრაფიისა და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის ამსახველი მასალა; 2) შემოქმედებითი; 3) მიმოწერა; 4) სხვადასხვა. ბიოგრაფია: აკაკი როსტომის ძე წერეთელი (დ. 21 ივნისი, 1840, სოფ. სხვიტორი, ახლანდელი საჩხერის რაიონი ― გ. 8 თებერვალი, 1915, იქვე), დიდი ქართველი პოეტი, მწერალი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი.
დაიბადა ზემო იმერეთის შეძლებული თავადის როსტომ წერეთლის ოჯახში. დედა ― ეკატერინე აბაშიძე ― იმერეთის მეფის სოლომონ I-ის შვილიშვილის შვილი იყო. წერეთელმა ბავშვობის წლები სოფ. სავანეში, გლეხის ოჯახში, ძიძასთან გაატარა.
განათლება აკაკი წერეთელი 1852-იდან ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში სწავლობდა, 1859-იდან კი პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტზე, რომელიც 1863 წელს დაამთავრა კანდიდატის ხარისხით. სალიტერატურო და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა
ლექსების წერა აკაკი წერეთელმა ჯერ კიდევ ყრმობის ასაკში დაიწყო, 1859 წელს იგი უკვე რამდენიმე დაბეჭდილი ლექსის ავტორი იყო, ხოლო 1860 წელს გამოქვეყნებულმა ლირიკულმა ლექსმა ― "საიდუმლო ბარათი”, რომელიც იმთავითვე სიმღერადაც გავრცელდა, ახალგაზრდა პოეტს ფართო პოპულარობა მოუტანა.
მიუხედავად მატერიალური ხელმოკლეობისა, აკაკი წერეთელი არასდროს შესულა სახელმწიფო სამსახურში. მას უდიდესი დამსახურება მიუძღვის "ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების” დაარსებასა და მის მრავალმხრივ კულტურულ-საგანმანათლებლო საქმიანობაში, ქართული დრამატული საზოგადოების შექმნასა და მუშაობაში, ქართული ჟურნალისტიკის განვითარებაში, როგორც უაღრესად ნაყოფიერი და მნიშვნელოვანი პუბლიცისტური მოღვაწეობით, ისე ყოველთვიური ჟურნალის "აკაკის თვიური კრებული” (1897-1900) დაარსებით. იგი რედაქტორობდა აგრეთვე სატირულ-იუმორისტულ ჟურნალს "ხუმარა”, რომლის ანტიცარისტული და ეროვნული მიმართულების გამო დაპატიმრებულიც კი იყო (1907). ილია ჭავჭავაძესთან ერთად აკაკი წერეთელი სათავეში ჩაუდგა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას საქართველოში და სიტყვით თუ საქმით, დაუცხრომლად, მიზანდასახულად იღვწოდა ქართველი ხალხის სულიერი აღორძინებისათვის, მასში ეროვნული თვითშეგნების ამაღლებისათვის. სწორედ ეროვნული მოტივი იმთავითვე იქცა აკაკი წერეთლის შემოქმედების ლაიტმოტივად.
ილია ჭავჭავაძის და აკაკი . წერეთლის შემოქმედებამ წარუშლელი კვალი დასტოვა ქართველი ხალხის სულიერი კულტურის ისტორიაში. მან ახალი ეტაპი შექმნა ქართული მხატვრული სიტყვის განვითარებაში, რამაც პოეტს, ილია ჭავჭავაძესთან ერთად, კანონიერად დაუმკვიდრა ახალი ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი ფუძემდებლისა და თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის რეფორმატორის სახელი.
ქართველმა ხალხმა სიცოცხლეშივე შერაცხა წერეთელი ჭეშმარიტად სახალხო პოეტად. საყოველთაო აღიარების ნათელი დადასტურება იყო მისი შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 50-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო საღამო (1908), რომელიც, ისევე როგორც პოეტის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში (1912), გრანდიოზულ ეროვნულ დღესასწაულად გადაიქცა.
აკაკი წერეთელი გარდაიცვალა 75 წლის ასაკში. დაკრძალულია თბილისში, საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონში.
8 წლამდე ჩარგალში იზრდებოდა მამის, თვითნასწავლი სოფლის მღვდლის პავლეს, და დედის, ბარბალე (გულქან) ფხიკელაშვილის წვრილშვილიან ოჯახში (ვაჟა-ფშაველას ძმებიც ბაჩანა და თედო რაზიკაშვილები ცნობილი მწერლები გახდნენ). სწავლობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში, 1877-1879 — თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტთან არსებულ ორკლასიან სამოქალაქო სასწავლებელში, 1879-იდან გორის სამასწავლებლო (საოსტატო) სემინარიაში, რომელიც 1882 წელს დაამთავრა. სიმართლისმაძიებლის თანდაყოლილმა მოწოდებამ ვაჟა-ფშაველა გორის ხალხოსანთა წრესთან დააახლოვა. ერთხანს ამტნისხევში მასწავლობლობდა, 1883-1884 წლებში პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის თავისუფალი მსმენელი იყო.
ხელმოკლეობის გამო მალე დატოვა უნივერსიტეტი და რამდენიმე წელიწადს მუშაობდა ჯერ ოთარაშენში, ამილახვარის ოჯახში, შინამასწავლებლად, შემდეგ დიდი თონეთის სოფლის სკოლაში. 1888-იდან ჩარგალში ცხოვრობდა, სხვა გლეხებივით ხნავდა მიწას, უვლიდა საქონელს და ნადირობდა. მთის ხალხში დიდი გავლენით სარგებლობდა. იშვიათად ჩამოდიოდა ბარად. ფშაური ზამთრის გრძელ ღამეებში დაიწერა მისი გენიალური პოემები, მოთხრობები და ლექსები.
შემოქმედება
ვაჟა-ფშაველას პირველი კორესპონდენცია „წერილი ხევსურეთიდან“ 1879 დაიბეჭდა („დროება“, № 1), პირველი თარგმანი ერკმან-შატრიანის მოთხრობისა „ფეოდალის აღზრდა“ — 1880 („ივერია“, № 4), პირველი ლექსი „მეომარი“ — 1881 („იმედი“, № 3-4), პირველი მოთხრობა „სურათი ფშავლის ცხოვრებიდან“ — 1881 („დროება“, № 184). ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება XIX საუკუნის ქართული კრიტიკული რეალიზმის უმაღლესი საფეხურია. სამყაროს მამოძრავებელი ძალების, ბუნების „იდუმალი ენის“ წვდომის დაუცხრომელი წადილი მას ქართული რომანტიზმის მწვერვალთა ნ. ბარათაშვილის შემოქმედებასთან ანათესავებს. მაგრამ თუ ბარათაშვილის ლირიკაში ადამიანის შინაგანი, სუბიექტური სამყაროა მოქცეული ყურადღების ცენტრში, როგორც ყოფიერების სასრული, გარდაუვალი იდეების გამოხატულება, მისი პოეზიის ყველაზე ორგანული ნიშან-თვისებაა სინამდვილის მატერიალისტური აღქმა, ქვეყნიერების, „უთვალავ ფერთა“ მთლიანად დანახვისა და წარმოსახვის უნარი. პოეტის მხატვრული მსოფლგაგების ქვაკუთხედია ხალხურობა და რეალიზმი. შემდგომ მის შემოქმედებაში გაღრმავდა ის რეალისტური ტენდეციები, რომლებსაც ი. ჭავჭავაძემ და ა. წერეთელმა მისცა გეზი. ვაჟა-ფშაველას თხზულებებში სინამდვილე მთელი თავისი ხელშესახები, ნივთიერი რეალობით წარმოგვიდგება. მან უაღრესად სრულყოფილი ფორმით გამოხატა „მიწისა“ და „ცის“ — რეალისტურისა და რომანტიკულის — ურთიერთგამსჭვალავი მთლიანობა. პოეზიის ვაჟასეული გაგება, მისი რეალისტური კრედო წარმოჩენილია ლექსებში „მთას ვიყავ“ (1890); „სიტყვა ეული“, „ნუგეში მგოსნისა“ (1894); „სიმღერა“ (1896), ლიტერატულ-კრიტიკულ და პუბლიცისტურ წერილებში „ფიქრები“ (1891), „Pro domo sua“ (1896), «ფიქრები „ვეფხისტყაოსნის“ შესახებ» (1911) და სხვა. პოეტის დამოკიდებულება ხალხურ შემოქმედებასთან მჟღავნდება მის წერილებში „გმირის იდეალი ფშაურ პოეზიის გამოხატულებით“ (1889), „კრიტიკა ბ. იპ. ვართაგავასი“ (1914) და სხვები. ქართველ პოეტთა შორის ვაჟა-ფშაველა ყველაზე ღრმად ჩასწვდა ბუნების საიდუმლოებას. მის ლირიკაში ბუნების საგნებსა და მოვლენებს სავსებით შენარჩუნებული აქვს პირველქმნილი სიხალასე. პოეტისათვის მშვენიერება განფენილია სინამდვილის აურაცხელ კონკრეტულ ფორმაში. სიცოცხლე მთელი თავისი ნაირფერობით პოეტს მაღალი გონიერებისა და სიკეთის განსახიერებად წარმოუდგენია („მუდარა“, 1889; „დამსეტყვე, ცაო“, 1903; „სიცოცხლემ შხამი მასმია“, 1903 და სხვა). მაგრამ ვაჟა-ფშაველა, როგორც დიდი ჰუმანისტი, შორსაა ეთიკური განურჩევლობისაგან. მისთვის მთები არა მხოლოდ ესთეტიკის ჭვრეტისა და ტკბობის საგანია, არამედ ეთიკური მწვერვალიც („გამამერია ჭაღარა“, 1894; „მთათ მითხრეს“, 1897 და სხვ.). უნივერსალური ჰარმონიისაკენ სწრაფვას არ დაუჩრდილავს პოეტის თვალში ადამიანური ყოფის წინააღმდეგობები. ვაჟა-ფშაველა — დამონებული ხალხის შვილი — მტრისადმი დაუნდობელი სისასტიკის მქადაგებელია, თავის სიმღერებს მებრძოლ, შეუპოვარ კილოზე აგებს. მან უღრმესი გავლენა მოახდინა ქართული ხალხის გაღვიძებულ ეროვნული თვითშეგნებაზე („ომის წინ ჯარის სიმღერა“, 1888; „ხმა სამარიდამ“, 1893; „ბაკური“, 1899; „ქართლს“, 1912; „კახეთს“, 1913; „ფშაველი ჯარისკაცის წერილი“, 1914 და სხვ.). ვაჟა-ფშაველას პატრიოტულ ლირიკაში ალეგორიულ სიმბოლოკას დაკარგული აქვს სპეციფიკური რაციონალისტური ელფერი. აქ ყოველი სახე ემოციურია და მკაფიოდ გამოხატული გრძნობადი ხასიათი აქვს („ამირანი“, 1884; „არწივი“, 1887; „კიდევაც ვნახავ გაზაფხულს“, 1906). ვაჟა-ფშაველა პიროვნული სრულყოფის, „კაი ყმის“ ვაჟკაცური კულტის დამამკვიდრებელია ქართულ პოეზიაში („კაი ყმა“, 1909; „პასუხი ბაჩანას“, 1913 და სხვ.); ამასთან კეთილშობილი მიჯნურიც არის („ფშავლის სიყვარული“, 1886; „სიყვარული“, 1891; „გამოღმით მე ვარ, გაღმა შენ“, 1905) და ნაზი იისა და ნიბლია ჩიტის უბედობის გულისხმიერი მოზიარე („ნიბლიას ანდერძი“, 1891; „იას უთხარით, ტურფასა“, 1903). ვაჟა-ფშაველას პოეზიაში სრულქმნილად განხორციელდა XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიზანდასახულება — ეროვნული ეპოპეის შექმნის ამოცანა. სამი საწყისი განსაზღვრავს მისი ეპიკური შემოქმედების პათოსს: ჰეროიკული, ტრაგიკული და ჰუმანისტური პოემები „მოხუცის ნათქვამი“, „გიგლია“ (1886), „გოგოთურ და აფშინა“ (1887), „ალუდა ქეთელაური“ (1888), „ბახტრიონი“ (1892), „სტუმარ-მასპინძელი“ (1893), „ივანე კოტორაშვილის ამბავი“ (1896), „სისხლის ძიება“ (1897), „გველის მჭამელი“ (1901) და სხვები]. მან ქართულ პოეზიაში შემოიყვანა ახალი გმირი, რომლის უკომპრომისო ბუნებას, შინაგან სიმრთელეს, დაუშოშმინებლობასა და შეუპოვრობას თითქოს გარემომცველი ბუნების სტიქიური ძალები ასაზრდოებს, ამასთან, სულის სიღრმეში იგი ატარებს დიდ ფიქრს კაცობრიობის ხვედრისა და დანიშნულების შესახებ. ადამიანის ხვედრი ტრაგიკულია, მაგრამ ვაჟა-ფშაველას გმირები ადამიანური ღირსების მაღალი შეგნებით ეგებებიან ბედისწერის განაჩენს (ზვიადაური — „სტუმარ-მასპინძელი“, ალუდა — „ალუდა ქუთელაური“). ჭეშმარიტი ადამიანურობის მაღალ საწყისებს განასახიერებენ სამშობლოსათვის თავშეწირული სახალხო გმირები („ბახტრიონი“). ვაჟა-ფშაველას პერსონაჟების სულიერი თვალსაწიერი ზოგჯერ ვერ თავსდება დაკანონებული ზნეობრივი კოდექსის ჩარჩოებში (ზვიადაური, ალუდა). ცხოვრება მოითხოვდა ძირეულ გარდაქმნას, რაც, პოეტის რწმენით, შესაძლებელი იყო მხოლოდ სულიერად სრულქმნილი, ძლიერი პიროვნების ტიტანური შემართებით. მძაფრ კოლიზიას ამგვარ პიროვნებასა და ვიწრო უტილიტარული ინტერესებით შეზღუდულ საზოგადოებას შორის ავლენს „გველის მჭამელი“. მინდიას ფაუსტური სწრაფვა სამყაროს იდუმალებათა შეცნობისაკენ შერწყმულია ადამიანთათვის თავდადებული სამსახურის ძლიერ წადილთან. „ბახტრიონისა“ და „გველის მჭამელის“ ავტორმა სამყაროს მხატვრულ გააზრებაში შემოიტანა ელემენტი და ამ პრიზმით სინამდვილის ახალი, უჩვეულო მასშტაბები განჭვრიტა. ვაჟა-ფშაველას მოთხრობებში მთიელთა ყოფა-ცხოვრების ამსახველი რეალისტური სურათების, კოლორიტული ხასიათების ფონზე გახსნილია იმდროინდელი საქართველოს მძაფრი სოციალური კონფლიქტები („პატარა მწყემსის ფიქრები“, „დარეჯანი“, 1886; „პაპას მსოფლიო ფიქრები“, 1903; „უძმოს-ძმა“, 1906 და სხვა). უნიკალური შინაარსისაა XIX საუკუნის ქართული ლირიკის პროზის ნიმუშები „შვლის ნუკრის ნაამბობი“ (1883), „ხმელი წიფელი“ (1888—1889), „ქუჩი“ (1892), „მთიანი მაღალი“ (1895). გასულდგმულებული ბუნების პირით გამოხატულია უგულობისა და ძალმომრეობის წინააღმდეგ მიმართული, ღრმა ჰუმანური იდეალებით შთაგონებული თვალსაზრისი. ზნეობრივი პრინციპების უაღრესი მხატვრული თვალსაჩინოება, თხრობის ფოლკლორული სისადავე და ასეთივე უბრალო, ხატოვანი ენა გამიზნულია მოზარდი მკითხველისათვის. ყველა ეს ნაწარმოები ქართული საბავშვო ლიტერატურის კლასიკური ნიმუშია. ვაჟა-ფშაველა კრებდა და აქვეყნებდა ხალხური პოეზიის ნიმუშებს. ქართული ეთნოგრაფიისა და ფოლკლორისტიკისათვის ფასდაუდებელია მისი წერილები „ფშავლები“, „ფშავლების ცხოვრებიდან“, „ხევსურები“ (1886), „ლაშქრობა“ (1888), „ფშაველი დედაკაცის მდგომარეობა და იდეალი ფშაურის პოეზიის გამოხატულებით“ (1889), „ძველი და ახალი ფშავლების პოეზია“ (1896) და სხვები. „ცივილიზებულ“ სამყაროსთან განშორებული პოეტი გამუდმებით თვალს ადევნებდა კაცობრიობის სულიერი განვითარების რთულ პროცესს და თავდავიწყებით ცდილობდა გამოენახა პასუხი ეპოქის მტკოვნეულ კითხვებზე, დაედგინა მანკიერებათა პირველმიზეზიც და მათგან განკურნვის, ზნეობრივი გამოჯანმრთელობის საღი წყაროები (პუბლიცისტური წერილები „ფიქრები“, 1892, 1901, 1902; „რამე-რუმე მთისა“, 1892; „თიანური ფელეტონები“, 1901, 1902; „კოსმოპოლიტიზმი და პატრიოტიზმი“, 1905. ვაჟა-ფშაველას ნაწერები პოეტის სიცოცხლეში ცალკე წიგნად იშვიათად იბეჭდებოდა (მოთხრობათა კრებული, 1889, 1898; „თხზულებანი“, 1899; „ცრემლები“, 1909 და სხვები). 1925-56 ა. აბაშელის თაოსნობით გამოქვეყნდა მწერლის თხზულებათა ყველაზე სრულყოფილი კრებული შვიდ ტომად. ვაჟა-ფშაველას ნაწერები თარგმნილია რუსულ (მთარგმნელები ვ. დერჟავინი, ნ. ზაბოლოცკი, ო. მანდელშტამი, ბ. პასტერნაკი, მ. ცვეტაევა და სხვები), ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ და სხვა ენებზე. მშვიდობის მსოფლიო საბჭოს გადაწყვეტილებით 1961 წელს მთელ მსოფლიოში აღინიშნა მისი დაბადების 100 წლისთავი.
გალაკტიონ ტაბიძე დაიბადა 1891 წლის 17 ნოემბერს ვანის რაიონის სოფელ ჭყვიშში.
მამის მხრიდან პოეტის წინაპრები მღვდელმსახურები იყვნენ. ერთ-ერთი მათგანი მე-17 საუკუნეში ანა დედოფალს მიუწვევია თავისი წიგნთსაცავის მოსაწესრიგებლად. ეს კაცი - სვიმონ ტაბიძე დიდად წიგნიერი ყოფილა, შესანიშნავად სცოდნია ბერნული და არაბული ენები.
ჭყვიშში ტაბიძეები 1804 წლიდან დასახლებულან. სოლომონ II მიერ გაცემული „წყალობათა წიგნით“ ირკვევა, რომ ვანში ისინი ხონიდან გადმოსახლებულან.
პოეტის მამა, ვასილ ტაბიძე, გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწე ყოფილა. იგი 1891 წელს, გალაკტიონის დაბადებამდე რვა თვით ადრე, სრულიად ახალგაზრდა გარდაიცვალა.
დედის მხრიდან გალაკტიონის წინაპრები შერვაშიძეებს (აფხაზეთის მთავრები) ენათესავებოდნენ. პოეტის დედა, მაკრინე ადეიშვილი, სოფელ საპაიჭაოდან იყო. იგი განთლებული, შვილებზე გადაგებული, შრომისმოყვარე ქალი ყოფილა. ადრე დაქვრივებულს სანაქებო პატრონობა გაუწევია შვილებისათვის.
მწიგნობრული ტრადიციების მქონე ოჯახში დაბადებული პოეტი წიგნის სიყვარულით იზრდებოდა. რვა წლის ასაკში დედას იგი ქუთაისში წაუყვანია და დეკანოზ ნესტორ ყუბანეიშვილის სახლში გახსნილ სკოლაში შეუყვანია. შემდგომ გალაკტიონმა სწავლა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში გააგრძელა.
1910 წელს გ. ტაბიძე თბილისის სასულიერო სემინარიაში შევიდა. აქვე შეუდგა ხელნაწერი ჟურნალის - „შუქის“ გამოცემას. გალაკტიონმა სემინარია მალევე მიატოვა და მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა სოფელ ფარცხნალის სამრევლო სკოლაში. ერთხანს ბათუმშიც მუშაობდა მასწავლებლად. 1911 წელს პოეტი ქუთაისში გადავიდა. ამ პერიოდში თანამშრომლობდა გაზეთების - „კოლხიდას“, „თანამედროვე აზრის“ რედაქციებთან.
1912 წელს გ. ტაბიძემ ლიტერატურულ კონკურსშიც მიიღო მონაწილეობა. მისმა ლექსმა - „უხილავი“ პრემია დაიმსახურა.
გალაკტიონის პოპულარულობა დღითიდღე იზრდებოდა.
1912 წელს გალაკტიონმა ქუთაისში გაიცნო ოლღა ოკუჯავა, რომელიც მისი მეუღლე გახდა.
გალაკტიონის პირველი წიგნი გამოვიდა 1914 წელს.
1916 წელს ქართველ სიმბოლისტთა ჟურნალში „ცისფერი ყანწები“ დაიბეჭდა გალაკტიონის ლექსები, მაგრამ შემდეგ მას უსიამოვნება შეემთხვა ვალერიან გაფრინდაშვილთან და პაოლო იაშვილთან და ჩამოშორდა „ცისფერ ყანწებს“.
მიუხედავად იმისა, რომ უკვე სახელმოხვეჭილი პოეტი იყო, მატერიალურად მეტად უჭირდა... არ ჰქონდა ბინა, რიგიანი ფეხსაცმელი, პალტოც კი არ გააჩნდა.
1918 წელს გალაკტიონმა მოსკოვში სცენისმოყვარულთა ექვსთვიანი სარეჟისორო კურსები დაასრულა.
1922 წელს მისი რედაქტორობით გამოვიდა ჟურნალი „ლომისი“. ამავე პერიოდში გ. ტაბიძემ საკუთარი ლიტერატურული ორგანოც კი დააარსა, რომელსაც „გალაკტიონ ტაბიძის ჟურნალი“ უწოდა.
1921-1924 წლებში საქართველოში მომხდარ ტრაგედიას, რუსული ჯარების შემოსვლას ჩვენს ქვეყანაში, გამოეხმაურა პოემით - „მოგონებები იმ დღეებისა, როცა იელვა“. ჟურნალ „მნათობის“ ის ნომერი, სადაც პოემა დაიბეჭდა, გაანადგურეს (რამდენიმე ცალი გადარჩა მხოლოდ), ხოლო გალაკტიონი მეტეხის ციხეში გამოამწყვდიეს.
ერთხანს გალაკტიონ ტაბიძე „აკადემიურ მწერალთა ასოციაციის“ წევრი იყო, თუმცა მასში აქტიურ მონაწილეობას არ იღებდა.
1928 წელს პოეტის ლიტერატურული მოღვაწეობის 20 წლის იუბილე ჩატარდა, 1933 წელს კი გალაკტიონს სახალხო მწერლის წოდება მიანიჭეს და ოპერის თეატრში ლიტერატურული მოღვაწეობის 25 წლისთავიც აღნიშნეს. 1935 წელს გალაკტიონმა მწერალთა ანტიფაშისტურ კონგრესში მიიღო მონაწილეობა და ამ მიზნით პარიზში იმოგზაურა.
1936 წელს პოეტს ლენინის ორდენი მიენიჭა.
მიუხედავად ამ წარმატებული ქრონიკისა, გალაკტიონი ხშირად განიცდიდა უყურადღებობას, როგორც ხელისუფალთა, ისე თანამოკალმეთა მხრიდანაც. ხანდახან პრესაში მტრული გამოხტომები იბეჭდებოდა მის წინააღმდეგ. ყოველივეს დაემატა ისიც, რომ მისი მეუღლე პოლიტიკური ბრალდებით უზბეკეთში გადაასახლეს. მართალია, ოლია ოკუჯავა საქართველოში დაბრუნდა, მაგრამ იგი ხელმეორედ დააპატიმრეს და ამჯერად სამუდამო გადასახლება მიუსაჯეს.
1944 წელს გალაკტიონი მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად აირჩიეს.
1959 წლის 17 მარტს პოეტმა თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე... სამგლოვიარო მსვლელობაში თითქმის მთელი საქართველო მონაწილეობდა.
ნოდარ ვლადიმერის ძე დუმბაძე დაიბადა 1928 წლის 14 ივლისს ქალაქ თბილისში, მოსამსახურის ოჯახში. მამა — ვლადიმერ ივანეს ძე დუმბაძე საქართველოს კომუნისტური პარტიის მაიაკოვსკის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი, დედა — ანა ივანეს ას ბახტაძე — დიასახლისი. 1937 წლის რეპრესიების პერიოდში მამამისი დააპატიმრეს, ხოლო დედა გადაასახლეს. ნოდარი თავდაპირველად სწავლობდა თბილისის მე-15 საშუალო სკოლაში, რომელიც არ დაუმთავრებია, რადგან საცხოვრებლად ბებიასთან და ბაბუასთან, ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ზენობანში გადავიდა.
1945 წელს ნოდარ დუმბაძემ დაასრულა ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ხიდისთავის საშუალო სკოლა და თბილისში დაბრუნდა სწავლის გასაგრძელებლად. შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე, რომელიც 1950 წელს დაამთავრა. ეკონომიკური ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ იგი ასისტენტად მუშაობდა უნივერსიტეტის ლაბორატორიაში, იმავდროულად ეწეოდა შემოქმედებით მოღვაწეობას. 1956—1957 წლებში მან გამოსცა იუმორისტული მოთხრობების სამი კრებული. 1957 წელს სამსახური მიატოვა, რათა მთელი დრო მწერლობისათვის მიეძღვნა. სხვადასხვა ჟურნალთან თანამშრომლობის პარალელურად დუმბაძე კინოსცენარებსაც წერდა. იმავდროულად იბეჭდებოდა მისი იუმორისტული მოთხრობებიც.
1967—1972 წლებში იყო ჟურნალ „ნიანგის“ რედაქტორი. 1972 წლიდან საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის მდივანი და სსრკ-ის მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრი. ჟურნალის „მოლოდაია გვარდია“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი.
გარდაიცვალა 1984 წელს. თავდაპირველად დაკრძალული იყო ქალაქ თბილისში, საბავშვო ქალაქ „მზიურში“, რომლის აშენების იდეა თავად ეკუთვნოდა, ხოლო 2009 წლის 14 სექტემბერს მისი ნეშტი მთაწმინდის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში გადაასვენეს.
შემოქმედება
ნოდარ დუმბაძის პირველი ლექსები თსუ-ის სტუდენტურ ალმანახში დაიბეჭდა. 1950 წლიდან მისი ლექსები და იუმორისტული მოთხრობები სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ პრესაში. მოთხრობების პირველი კრებული „სოფლელი ბიჭი“ გამოქვეყნდა 1960 წელს. მწერალს აღიარება პირველივე რომანებმა მოუტანა. რომანებისა და მოთხრობებისათვის 1975 წელს მიენიჭა რუსთაველის პრემია ხოლო 1980 წელს ლენინური პრემია
რომანები:
* „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ — 1960 წ. * „მე ვხედავ მზეს“ — 1962 წ. * „მზიანი ღამე“ — 1967 წ. * „ნუ გეშინია, დედა!“ — 1971 წ. * „თეთრი ბაირაღები“ — 1973 წ. * „მარადისობის კანონი“ — 1978 წ.
ნაწარმოებების ნათელმა ოპტიმიზმა, თანამედროვე ცხოვრების უმნიშვნელოვანესი მოვლენების ღრმა წვდომამ, თხრობის ლირიზმმა და განუმეორებელმა იუმორმა განაპირობა მწერლის პოპულარობა — როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. დუმბაძის თხზულებები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ, მოლდავურ, სომხურ, აზერბაიჯანულ, ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ, ესპანურ, პოლონურ, იაპონურ, თურქულ, არაბულ და სხვა ენებზე. დუმბაძეს ეკუთვნის ლექსებისა და მოთხრობების რამდენიმე კრებული. დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის ორდენითა და მედლებით.
დუმბაძის ოთხივე რომანი გადაკეთდა პიესებად. დაიდგა საქართველოსა და უცხო ქვეყნების სცენებზე. გადაღებულია კინო-ფილმები: „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ (1962 წ. რეჟისორი თენგიზ აბულაძე); „მე ვხედავ მზეს“ (1965 წ. რეჟ. ლანა ღოღობერიძე); „გზა მშვიდობისა, ჯაყო!“; („ნუ გეშინია, დედას!“ მიხედვით (1972 წ. რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი).
საინტერესო ფაქტები
* თვითმფრინავის გატაცების ცნობილი მოვლენების დროს ნოდარ დუმბაძე ერთ-ერთი იყო ქართველ ინტელექტუალთა შორის, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლებას დამნაშავეთა შეწყალებას სთხოვდა. * გურამ ასათიანი მის შესახებ ამბობდა: „ნოდარ დუმბაძე ადამიანთა იმ იშვიათ მოდგმას ეკუთვნის, რომელთა სულშიც პირადი ტკივილი სხვებისათვის შვების მოტანის ცხოველმყოფელ წყურვილს აღვიძებს“
იაკობ გოგებაშვილი დაიბადა ღარიბი მღვდლის ოჯახში. სწავლობდა ჯერ გორის, შემდეგ თბილისის სასულიერო სასწავლებელში. 1855 წელს შევიდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, 1861 წელს კი — კიევის სასულიერო აკადემიაში. პარალელურად უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო დისციპლინებში ისმენდა ლექციებს, მაგრამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, იძულებული გახდა 1863 წელს სამშობლოში დაბრუნებულიყო. 1864 წელს გოგებაშვილი თბილისის სასულიერო სასწავლებლის მასწავლებლად, ხოლო 1868 წელს მის ინსპექტორად დაინიშნა. ამავე დროს, იგი აქტიურად ჩაება ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, რომელსაც ილია ჭავჭავაძე და აკაკი წერეთელი მეთაურობდნენ. გოგებაშვილის პროგრესულმა პედაგოგიურმა მოღვაწეობამ სინოდისა და მეფის ხელისუფალთა უკმაყოფილება გამოიწვია და 1874 წელს, იგი, როგორც პოლიტიკურად არასაიმედო, მოხსნეს თანამდებობიდან. ამის შემდეგ, გოგებაშვილი სახელმწიფო სამსახურში აღარ შესულა და მთელი სიცოცხლე საზოგადო მოღვაწეობას მიუძღვნა. გოგებაშვილი დაუღალავად იბრძოდა სახალხო სკოლების შექმნა-დამკვიდრებისათვის საქართველოში. იცავდა რეალური განათლების უპირატესობას ფორმალურთან შედარებით. განსაკუთრებით დიდია ღვაწლი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დაარსებასა და საქმიანობაში.
შემოქმედება
გოგებაშვილის პედაგოგიური მოძღვრება ქართული კულტურის წიაღში საზღვარგარეთისა და რუსეთის პროგრესული პედაგოგიკის მემკვიდრეობის ათვისებისა და შემოქმებითად გადამუშავების შედეგად აღმოცენდა; მსოფლმხედველობა რუსეთის რევოლუციურ-დემოკრატიული იდეების გავლენით ჩამოყალიბდა. მისთვის, როგორც კონსტანტინე უშინსკისათვის რუსეთში, მთავარი პედაგოგიკის პრინციპი იყო ხალხურობის პრინციპი, რომელიც ერის ინტერესების შესაბამის სახალხო განათლებას, ეროვნული კულტურის აღორძინებასა და მშობლიურ ენაზე სწავლებას გულისხმობდა, ამასთან რუსული ენის შესწავლის აუცილებლობასაც. გოგებაშვილმა ჩვენში პირველმა წამოაყენა აღმზრდელობითი სწავლების იდეა, ხოლო სწავლების პრინციპებად — შეგნებულობა და აქტიურობა, სისტემატურობა და თანამიმდევრობა, მისაწვდომობა და თვალსაჩინოება. პედაგოგიკისა და ცალკეულ საგანთა მეთოდიკის ყველა მნიშვნელოვანი პრობლემა განხილულია გოგებაშვილის შრომებში: „ბურჯი ეროვნებისა“, „ხე ნაყოფით იცნობება“, „ახალი ნაბიჯი ხალხის განათლებაში“, „ბრმა წინამძღოლობა ხალხის განათლებაში“, „ახალი სამოსწავლო გეგმის შესახებ“, „სახალხო მასწავლებლის ღვაწლი და უკიდურესი გაჭირვება მისი“, „განათლების მდგომარეობა საქართველოში“, „მშობლიურ ენაზე სწავლების საკითხები“ და სხვა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია გოგებაშვილის სასკოლო სახელმძღვანელოები. „ქართული ენის ანბანი და პირველი საკითხავი წიგნი მოსწავლეთათვის“ (1865), „ბუნების კარი“ (1868), „დედა ენა“ (1876), „რუსკოე სლოვო“ (1887), რომლებმაც დიდი როლი ითამაშეს ახალი ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებასა და დამკვიდრებაში და რომელთა პრინციპზეა შედგენილი ქართული სკოლების დაწყებითი კლასებში მოქმედი ქართული და რუსული ენის სახელმძღვანელოები. გოგებაშვილი ქართული საბავშვო ლიტერატურის ფუძემდებელია. მის მოთხრობებში დიდაქტიკური ელემენტი ორგანულად ერწყმის მხატვრულ რეალიზმს. გოგებაშვილის მხატვრული შემოქმედების ძირითადი წყაროა ქართული ფოლკლორი. ქართული ხალხური ანდაზების საფუძველზეა შექმნილი მოთხრობები „ქურდი და მამალი“, „მერცხალი და მეცხვარე“, „ცხვარი და მარტი“ და სხვა. მოთხრობები „დევნილი მეგობარი“, „ბეღურა“, „ლომი“, „მერცხალი“, „აქლემი“, „ორაგულის ცხოვრება“, „ნამი“, „ცისარტყელა“ და სხვა. ბავშვებს აცნობს ფრინველთა და ცხოველთა სამყაროს; ისტორიულ თემაზე დაწერილი მოთხრობები „ასპინძის ომი“, „იოთამ ზედგენიძე“, „ერეკლე მეფე და ინგილო ქალი“, „ცოტნე დადიანი“, „თავდადებული მღვდელი თევდორე“, „სხივი წარსულისა“, „სამასი თავდადებული გლეხი“ და სხვა.
მოზარდებს სამშობლოსათვის თავდადებასა და სიყვარულს შთააგონებს, ცნობილი მოთხრობა „იავნანამ რა ჰქნა“ (1890) ჰუმანიზმს, პატრიოტიზმს, ხალხთა მეგობრობას ქადაგებს. 1910 წელს გამოვიდა მწერლის რჩეულ პედაგოგიკის და პუბლიცისტურ თხზულებათა ერთტომეული. თავისი საბავშვო მოთხრობებით და კრიტიკული მიმოხილვებით გოგებაშვილმა დიდი ამაგი დასდო საყმაწვილო ჟურნალებს „ნობათს“, „ჯეჯილსა“ და „ნაკადულს“. გოგებაშვილი არ იშურებდა სახსრებს სახალხო განათლებისათვის; იგი მატერიალურად ეხმარებოდა ღარიბ მოსწავლეებს, ცალკეულ საზოგადო მოღვაწეებს, პოეტებს, მწერლებს და სხვება, სისტემატურად უგზავნიდა ფულს რუსეთსა და საზღვარგარეთის უმაღლეს სასწავლებლებში მოსწავლე ქართველ სტუდენტებს, ციმბირში გადასახლებულ საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მოღვაწეებს. სიკვდილის წინ მან მთელი თავისი ქონება ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცა.
1940 აღინიშნა გოგებაშვილის დაბადების 100 წლის იუბილე. გოგებაშვილის ნეშტი დიდუბიდან მთაწმინდის პანთეონში გადაასვენეს. 1952—1965 წლებში გიორგი თავზიშვილისა და დავით ლორთქიფანიძის რედაქციით გამოიცა გოგებაშვილის თხზულებათა ათტომეული, რომელიც შეადგინა და კომენტარები დაურთო ვარლამ ქაჯაიამ. დაწესდა გოგებაშვილის სახელობის მედალი. პედაგოგიურმა საზოგადოებამ დააწესა მისი სახელობის ფულადი პრემია წლის საუკეთესო პედაგოგიური ნაშრომისა ან სახელმძღვანელოსათვის. გოგებაშვილის სახელი მიენიჭა პედაგოგიურ მეცნიერებათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს, საქართველოს პედაგოგიურ საზოგადოებას, სახალხო განათლების ბიბლიოთეკას, თელავის პედაგოგიურ ინსტიტუტს, თბილისისა და გორის პედაგოგიურ სასწავლებლებს, სოფ. ვარიანის საშუალო სკოლას. ყოველი წლის ოქტომბერში ტარდება იაკობობის დღესასწაული, 1976 ჩატარდა „დედა ენის“ 100 წლისთავის იუბილე, მასობრივი ტირაჟით გამოვიდა გოგებაშვილის „დედა ენისა“ და „ბუნების კარის“ აღდგენილი გამოცემები.
ლიტერატურა * თავზიშვილი გ., იაკობ გოგებაშვილი, თბ., 1960; * თალაკვაძე მ., ი. გოგებაშვილის ანბანის სახელმძღვანელოთა აგების პრინციპები, თბ., 1952; * იაკობ გოგებაშვილის სახსოვრად, ტფ., 1913; * ლორთქიფანიძე დ., დიდი ქართველი პედაგოგი იაკობ გოგებაშვილი (დაბადებიდან 120 წლისთავის გამო), თბ., 1960; * მისივე, ქართული კულტურის მარგალიტი — ი. გოგებაშვილის „დედა ენა“, თბ., 1976; * ობოლაძე უ., იაკობ გოგებაშვილი — ქართული სახალხო სკოლის ფუძემდებელი, თბ., 1977; * ჯიბლაძე გ., იაკობ გოგებაშვილი — ახალი ქართული პედაგოგიკის მამა, თბ., 1976; * იაკობ გოგებაშვილის ბიბლიოგრაფია (1865—1960), თბ., 1961; * ლორთქიფანიძე დ., გურგენიძე დ., ნ. ალანია ქსე, ტ. 3, გვ. 196—197, თბ., 1978
ვისაც სურს წარმატებით შეუდგეს ბერ-მონაზვნურ ღვაწლს, მან საბოლოოდ უნდა გაუსწოროს ანგარიში ამ ქვეყანას და მისი ყველა სიკეთენი მიატოვოს, საქმით განეშოროს მას და ყოველგვარი სურვილი, დაკავშირებული ამქვეყნიურ ამაო მისწრაფებებთან და საგნებთან, მტკიცედ აღიკვეთოს. ეს ჭეშმარიტება შთამბეჭდავად შთააგონა წმიდა ანტონიმ ერთ ძმას, რომელსაც ამა ქვეყნის უარყოფის ჟამს, როცა ყოველივე ღარიბ-ღატაკთათვის დაურიგებია, თავისთვის მაინც დაუტოვებია მცირე რამ ქონება შავი დღისათვის; აი, ეს კაცი მოსულა მამა ანტონისთან რჩევის საკითხავად, რომელსაც უმალვე შეუტყვია, რაც იყო ამის თავს და ასე უთქვამს: „თუკი ნამდვილად გსურს მონაზონი შეიქნე, წადი სოფელში, იყიდე ხორცი, წვრილ ნაჭრებად დაჭერი, სამოსი განიძარცვე და მხრებსა და ხელებზე გადიკიდე, და ამ სახით მობრუნდა აქ!“ მონაზვნობის მოსურნემ ასე ქნა, როგორც მოძღვარმა უბრძანა, და აი, გზაში მას უამრავი ფრინველი და მწერი დაეხვია და სულ წყლულებით დაეფარა სხეული. როცა წმიდა მამასთან მობრუნდა, მან ჰკითხა, თუ გააკეთე ის, რაც გიბრძანეო. ამანაც უთხრა, რაც შეემთხვა და წყლულებიც უჩვენა. მაშინ მამა ანტონიმ უთხრა: „აი, ასეთივე დღე ეწევა ხოლმე იმას, ვინც მოშორდება ამა ქვეყანას, მაგრამ მცირედს რასმე მაინც დაიტოვებს თავისი ქონებიდან – დემონები წყლულებით აღავსებენ მის სულს და იგიც დაეცემა გატანჯული.
ამავე სააგანს შეეხება შემდეგი გადმოცემაც, რომელიც მამა კასიანემ შემოგვინახა: ერთხელ წმიდა ანტონისთან ერთი კაცი მოსულა, რომელიც ჰგონებდა, რომ სამონაზვნო ღვაწლისათვის არავითარი აუცილებლობა არ არსებობს ამა ქვეყნისაგან განდგომისა, და ასე უთქვამს წმიდა მამისათვის: უფრო მეტი ფასი იმ მოსაგრესა აქვს, ვინც ქალაქად მოსაგრეობს, ანდა სოფლად, ადამიანების გვერდით, თუკი იქაც ჯეროვნად აღასრულებს ყოველივე იმას, რაც აუცილებელია სულიერი სრულყოფილების მისაღწევადო. მამა ანტონიმ ჰკითხა: შენ კი სად ცხოვრობ, და ვით მოღვაწეობო? მანაც მიუგო: მშობელთა სახლში ვცხოვრობ, რომელნიც ყოველივე აუცილებელს მაწვდიან და მეც, გათავისუფლებული ყოველგვარი საზრუნავისაგან, განუწყვეტლივ საღმრთო წერილს ვკითხულობ და ვლოცულობო, ისე, რომ სული ჩემი სხვა არაფერზე არ მოცდებაო. მამა ანტონიმ კვალად ჰკითხა: მითხარი, შვილო, მწუხარებ, თუ არა შენ შენს მშობლებთან ერთად ჭირში და სიხარულსაც იზიარებ თუ არა მათსასო? და როცა დასტური მიიღო, უთხრა: მაშ, უწყოდე, რომ მომავალ საუკუნო ცხოვრებაშიც გაიზიარებ მათს მწუხარებას თუ სიხარულს. შენს მიერ არჩეული წესი ცხოვრებისა მხოლოდ იმიტომ კი არ არის შენთვის საზიანო, რომ იგი აღსავსეა ყოველდღიური ცვალებადობით, დაუდგრომლობით და შემთხვევითობით, რაც შენს გონებას ამაო ზრახვებით აღავსებს ყოველივე ამქვეყნიურის გამო, არამედ იმიტომაც, რომ შენ მოკლებული ხარ უნარს ნაყოფის გამოღებისა, რადგან თვით, შენი შრომით არ მოიპოვებ საზრდოს, მსგავსად პავლე მოციქულისა, რომელიც, გარდა იმისა, რომ ღმრთის სიტყვას ახარებდა ხალხებს, საკუთარი შრომითვე მოიპოვებდა არსობის პურს თავისთვისაც და გვერდით მყოფ ადამიანებისთვისაც. ამის გამო ეუბნება იგი ეფესელთ: „თქვენ თვით უწყით, რამეთუ სახმარსა მას ჩემსა და რომელნი იყვნეს ჩემ თანა, ხელნი ესე ჩემნი ჰმსახურებდეს“ (საქმე მოციქულთა 20,34). ამას წმიდა მოციქული ჩვენი დამოძღვრისათვის აკეთებდა. რათა მაგალითი მოეცა მომავალი თაობებისათვის, როგორც თვით ეუბნება თესალონიკელთ: „…თქვენ უწყით, ვითარ-იგი ღირს ბაძვად ჩვენდა, რამეთუ არარაი უჯეროი ვყავთ თქვენ შორის, და არცაღა ცუდად პური ვისგანმე ვჭამეთ, არამედ შრომითა და რუდუნებითა ღამე და დღე ვიქმოდეთ, რაითა არავის თქვენგანსა დაუმძიმოთ, არათუ არა გვაქვს ხელმწიფებაი, არამედ რაითა თავნი თვისნი სახედ მიგცნეთ თქვენ, რაითა მბაძევდით ჩვენ“ (მეორე თესალონიკელთა 3,7 -9). ამიტომაც, ჩვენ, რომც გვქონდეს შესაძლებლობა მშობლებისა და ახლობლების შეწევნით ვისარგებლოთ, მაინც ვამჯობინებთ საკუთარი შრომით მოვიპოვოთ პური ჩვენი, და არამც და არამც – სხვათა შრომით. ჩვენ ხალისით ავირჩევდით ამ უკანასკნელს, თუკი უფრო სასარგებლოდ მივიჩნევდით ჩვენი სულებისათვის, მაგრამ ეს ასე არ არის. ჰოდა, უწყოდე, შვილო, რომ თუკი შენ, სრულიად ჯანსაღი და შრომის შემძლე სხვისი ლუკმა-პურით ცხოვრობ, ამით ღარიბ-ღატაკთა და უძლურთა პურს ჭამ!„
ერთ სკოლაში ბავშვებს ძალიან უცნაური მასწავლებელი ჰყავდათ. არც მეტი, არც ნაკლები, ნამდვილი წითელი ფანქარი!
წითელ ფანქარს ყველაზე მეტად შენიშვნების მიცემა და საკლასო რვეულების წითლად გადაჭრელება უყვარდა, თანაც ისეთი ბრაზიანი იყო, რომ სკოლის დირექტორიც კი, მის დანახვაზე ყურებამდე წითლდებოდა და ნერვიულობისგან ფრჩხილებს იკვნეტდა.
ჩანთაში წითელ ფანქარს მობილურთან, სარკესთან და წითელ პომადასთან ერთად ყოველთვის ედო ჩვეულებრივი სათლელი, წვერი რომ დამიბლაგვდეს, ან მომტყდეს, ხომ უნდა წავითალოო.
მოკლედ, ძალიან მკაცრი და პრანჭია იყო.
წითელ ფანქარს ერთი უცნაური ჩვევა ჰქონდა: ხანდახან, გაკვეთილზე ჩათვლემდა-ხოლმე, მაგრამ ამას ნაკლად სულაც არ თვლიდა: აბა, რა ვქნა, სახლში ღამეც კი რვეულებს ვასწორებო.
საწყალი ბავშვები! მნიშვნელობა არ ჰქონდა, იცოდნენ თუ არა გაკვეთილი, მაინც დაბალ ქულებს იღებდნენ. გულს იმითღა იოხებდნენ, რომ როცა წითელი ფანქარი თვალს მილულავდა, რომელიმე გაბედული მიეპარებოდა და წკაპ! წვერს წაატეხდა, იქნებ ცოტა ხნით მაინც დავისვენოთო, მაგრამ რა!
გაახელდა თვალს წითელი ფანქარი, ჩანთიდან მშვიდად ამოიღებდა სარკეს, ჩაიხედავდა, მერე სათლელში ჩაძვრებოდა და, ბზრრ! წვერს ისევ წაიწვეტებდა.
დრო გადიოდა. სკოლაში ყველაფერი ისე აირ-დაირია, რომ ერთხელ ეს სკოლა ერთ-ერთმა ცნობილმა არხმაც აჩვენა, როგორც ქალაქში ყველაზე ჩამორჩენილი სკოლა.
წითელ ფანქარს ეს ამბავი არ აღელვებდა, ძველებურად წითლად აჭრელებდა რვეულებს, ითლიდა წვერს და ვერც ამჩნევდა, ამდენი თლისგან თანდათან რომ პატარავდებოდა.
ჰოდა, ერთხელაც აი, რა მოხდა:
შევიდა წითელი ფანქარი კლასში, გამოიძახა მოსწავლე დაფასთან, ახალი, მაღალქუსლიანი, წითელი ფეხსაცმელებით გაიარ-გამოიარა, მერე მაგიდასთან ჩამოჯდა და თვალები მილულა.
“ახლა გიჩვენებ სეირსო,”- მიეპარა ერთი პატარა ბიჭი და წკაპ! წვერი წაატეხა.
ზარი დაირეკა. წითელმა ფანქარმა თვალი გაახილა თუ არა, სარკეში ჩაიხედა, ოჰ, წვერი წასათლელი მაქვსო, გაიფიქრა, ჩაძვრა სათლელში და ბზრრ! როგორც თვითონ იტყოდა, ბალერინასავით დაბზრიალდა. დაბზრიალდა და გ ა ქ რ ა !!! ავტორი: ლელა ცუცქირიძე 2010, ივლისი
მაწაწა მაწაწა სკოლაში დადის, მაგრამ დიდი არ გეგონოთ, ჯერ მეორე კლასშია. უყურადღებოა და ამიტომ წერის დროს ასოები ერთმანეთში ერევა: წ-ს მაგივრად შ-ს წერს, ლ-ს მაგივრად ღ-ს, ნ-ს მაგივრად წ-ს, დ-ს მაგივრად ლ-ს, ხ-ს მაგივრად ძ-ს, ფ-ს მაგივრად თ-ს... მოკლედ, მაწაწას ნაწერი ნამდვილი რებუსია, კარგად თუ არ დაუკვირდი, ვერაფერს გაიგებ. თავის სახელსაც ასე წერს: მ ა წ ა წ ა. ამიტომ ყველა მაწაწას ეძახის, ისე, მანანა ჰქვია. - იცოდე, ყურადღებით წერე, - აფრთხილებს-ხოლმე მასწავლებელი. მაწაწა თავს დაუქნევს, კარგითო, მაგრამ მერე ათასი რამ გაახსენდება: ხან ეზოსა და გართობაზე ფიქრობს, ხან გემრიელ ნამცხვარზე, ხან საყვარელ მულტფილმზე... მოკლედ, ყველაფერზე ფიქრობს მაწაწა, წერის გარდა. - ძალიან უყურადღებოა, - ეუბნება-ხოლმე მაწაწას დედას მასწავლებელი.
დედა ნერვიულობს, ცდილობს, როგორმე გამოასწოროს შვილი, მაგრამ არაფერი გამოსდის.
ერთხელ მაწაწამ სიზმარი ნახა. არა, გასაკვირი არაფერია, სიზმარს ყველა ნახულობს, მაგრამ უცნაური ის იყო, რომ მაწაწა სიზმარში ზუსტად ისე ალაპარაკდა, როგორც წერდა.
აი, მაწაწას სიზმარი:
-ლელიკო, ლელიკო, - გაეღვიძა მაწაწას. პასუხი არავინ გასცა. არც გასცემდა. აბა, დედიკომ რა იცოდა, რომ მაწაწა მას ეძახდა.
- სალ არის ლელიკო, თათა მიწლა. - ესე იგი, სად არის დედიკო, ფაფა მინდაო, ხმამაღლა აბურტყუნდა მაწაწა და სამზარეულოში გატანტალდა. იქ დედიკო რაღაცას საქმიანობდა.
- თათა მიწლა, - გაუმეორა დედიკოს მაწაწამ.
- თათა ვინ არის? - ჰკითხა გაოცებულმა დედამ. - კიწ ვი არა, რა, - ესე იგი, ვინ კი არა, რაო, მაგრამ დედამ ვერაფერი გაიგო.
- მნია, მნია, - მშია, მშიაო, ახლა ბებოს უთხრა მაწაწამ.
- ვერაფერი გავიგე, - უთხრა ბებომ.
- ამლეწს ვშუშუწებ ღა არ გესმიფ, - ამდენს ვწუწუნებ და არ გესმითო, - ბებოსაც გაებუტა მაწაწა და ბაბუსთან წავიდა.
- ლელიკომ მანყეწიწა, - დედიკომ მაწყენინაო, მაგრამ ვერც ბაბუმ გაიგო მისი ნათქვამი.
- წამცძვარი მაიწც მიყილე, - ნამცხვარი მაინც მიყიდეო, მაგრამ ბაბუმ მაინც ვერ გაიგო, რა უნდოდა მაწაწას.
მაწაწა ახლა მამასთან შევიდა.
- მნია, - უთხრა, მაგრამ ამაოდ, მამიკომაც არ მიაქცია ყურადღება. ადგა და ისევ სამზარეულოში დაბრუნდა.
დედას გემრიელი ხაჭაპურები და კრემიანი ნამცხვრები დაეცხო და ახლა სუფრას შლიდა.
- რა ვარგია, - გაიხარა მაწაწამ, - აძდა მაინც ნევჩამ, - ახლა მაინც შევჭამო.
- რა თქვი? - ჰკითხა დედამ.
- რა ლა შაჩაპური ლა ვრემიანი წამცძვარი მიწლა, - რა და ხაჭაპური და კრემიანი ნამცხვარი მინდაო, უპასუხა მაწაწამ და ის იყო, ხაჭაპურის მოზრდილ ნაჭერს წაეტანა, რომ დედამ ხელი გააშვებინა.
- ხომ გითხარი, სანამ წესიერად არ ამიხსნი რა გინდა, ვერაფერს მიიღებ. რაც შეეხება შაჩაპურს და ვრემიან წამცძვარს, ასეთი საჭმელი არ გამიგია. შენ თუ იცი, წადი, მოძებნე და ის მიირთვი.
მშიერი მაწაწა თავის ოთახში დაბრუნდა და ტირილი დაიწყო.
- მაწაწა, მაწაწა, გაიღვიძე, რა გატირებს? - გააღვიძა სწორედ ამ დროს დედამ.
მაწაწამ თვალები გაახილა, საწოლზე წამოჯდა, სიზმარი ყოფილაო, ამოისუნთქა შვებით, მაგრამ შიშით ხმას ვერ იღებდა, ვაითუ მართლა ისე დავილაპარაკო, როგორც სიზმარშიო, მერე გაბედა და ამოიზლუქუნა. - ცუდი სიზმარი ვნახეეეე...
- და რა ნახე ასეთი სიზმარში? - მიეფერა დედა.
- როგორც ვწერ, ისე ვლაპარაკობდი და ჩემი არ გესმოდაათ... - ისევ ამოიზლუქუნა მაწაწამ.
დედა რისი დედა იყო? მიუალერსა მაწაწას, დაამშვიდა, გულში ჩაიკრა.
- დედიკო, გეფიცები, ასე აღარ დავწერ, - ცოტა რომ დამშვიდდა, უთხრა დედას მაწაწამ და თვითონაც ჩაეხუტა, - ახლა მივხვდი, რა ცუდი ყოფილა არეულად წერა.
ის დღე იყო და ის დღე, მაწაწას წერის დროს შეცდომა აღარ დაუშვია. აი, ნამდვილ სახელს კი მაინც აღარავინ ეძახდა. შერჩა და შერჩა მაწაწა. ავტორი: ლელა ცუცქირიძე 2010
მაწაწა სკოლაში დადის, მაგრამ დიდი არ გეგონოთ, ჯერ მეორე კლასშია. უყურადღებოა და ამიტომ წერის დროს ასოები ერთმანეთში ერევა: წ-ს მაგივრად შ-ს წერს, ლ-ს მაგივრად ღ-ს, ნ-ს მაგივრად წ-ს, დ-ს მაგივრად ლ-ს, ხ-ს მაგივრად ძ-ს, ფ-ს მაგივრად თ-ს... მოკლედ, მაწაწას ნაწერი ნამდვილი რებუსია, კარგად თუ არ დაუკვირდი, ვერაფერს გაიგებ. თავის სახელსაც ასე წერს: მ ა წ ა წ ა. ამიტომ ყველა მაწაწას ეძახის, ისე, მანანა ჰქვია. - იცოდე, ყურადღებით წერე, - აფრთხილებს-ხოლმე მასწავლებელი. მაწაწა თავს დაუქნევს, კარგითო, მაგრამ მერე ათასი რამ გაახსენდება: ხან ეზოსა და გართობაზე ფიქრობს, ხან გემრიელ ნამცხვარზე, ხან საყვარელ მულტფილმზე... მოკლედ, ყველაფერზე ფიქრობს მაწაწა, წერის გარდა. - ძალიან უყურადღებოა, - ეუბნება-ხოლმე მაწაწას დედას მასწავლებელი.
დედა ნერვიულობს, ცდილობს, როგორმე გამოასწოროს შვილი, მაგრამ არაფერი გამოსდის.
ერთხელ მაწაწამ სიზმარი ნახა. არა, გასაკვირი არაფერია, სიზმარს ყველა ნახულობს, მაგრამ უცნაური ის იყო, რომ მაწაწა სიზმარში ზუსტად ისე ალაპარაკდა, როგორც წერდა.
აი, მაწაწას სიზმარი:
-ლელიკო, ლელიკო, - გაეღვიძა მაწაწას. პასუხი არავინ გასცა. არც გასცემდა. აბა, დედიკომ რა იცოდა, რომ მაწაწა მას ეძახდა.
- სალ არის ლელიკო, თათა მიწლა. - ესე იგი, სად არის დედიკო, ფაფა მინდაო, ხმამაღლა აბურტყუნდა მაწაწა და სამზარეულოში გატანტალდა. იქ დედიკო რაღაცას საქმიანობდა.
- თათა მიწლა, - გაუმეორა დედიკოს მაწაწამ.
- თათა ვინ არის? - ჰკითხა გაოცებულმა დედამ. - კიწ ვი არა, რა, - ესე იგი, ვინ კი არა, რაო, მაგრამ დედამ ვერაფერი გაიგო.
- მნია, მნია, - მშია, მშიაო, ახლა ბებოს უთხრა მაწაწამ.
- ვერაფერი გავიგე, - უთხრა ბებომ.
- ამლეწს ვშუშუწებ ღა არ გესმიფ, - ამდენს ვწუწუნებ და არ გესმითო, - ბებოსაც გაებუტა მაწაწა და ბაბუსთან წავიდა.
- ლელიკომ მანყეწიწა, - დედიკომ მაწყენინაო, მაგრამ ვერც ბაბუმ გაიგო მისი ნათქვამი.
- წამცძვარი მაიწც მიყილე, - ნამცხვარი მაინც მიყიდეო, მაგრამ ბაბუმ მაინც ვერ გაიგო, რა უნდოდა მაწაწას.
მაწაწა ახლა მამასთან შევიდა.
- მნია, - უთხრა, მაგრამ ამაოდ, მამიკომაც არ მიაქცია ყურადღება. ადგა და ისევ სამზარეულოში დაბრუნდა.
დედას გემრიელი ხაჭაპურები და კრემიანი ნამცხვრები დაეცხო და ახლა სუფრას შლიდა.
- რა ვარგია, - გაიხარა მაწაწამ, - აძდა მაინც ნევჩამ, - ახლა მაინც შევჭამო.
- რა თქვი? - ჰკითხა დედამ.
- რა ლა შაჩაპური ლა ვრემიანი წამცძვარი მიწლა, - რა და ხაჭაპური და კრემიანი ნამცხვარი მინდაო, უპასუხა მაწაწამ და ის იყო, ხაჭაპურის მოზრდილ ნაჭერს წაეტანა, რომ დედამ ხელი გააშვებინა.
- ხომ გითხარი, სანამ წესიერად არ ამიხსნი რა გინდა, ვერაფერს მიიღებ. რაც შეეხება შაჩაპურს და ვრემიან წამცძვარს, ასეთი საჭმელი არ გამიგია. შენ თუ იცი, წადი, მოძებნე და ის მიირთვი.
მშიერი მაწაწა თავის ოთახში დაბრუნდა და ტირილი დაიწყო.
- მაწაწა, მაწაწა, გაიღვიძე, რა გატირებს? - გააღვიძა სწორედ ამ დროს დედამ.
მაწაწამ თვალები გაახილა, საწოლზე წამოჯდა, სიზმარი ყოფილაო, ამოისუნთქა შვებით, მაგრამ შიშით ხმას ვერ იღებდა, ვაითუ მართლა ისე დავილაპარაკო, როგორც სიზმარშიო, მერე გაბედა და ამოიზლუქუნა. - ცუდი სიზმარი ვნახეეეე...
- და რა ნახე ასეთი სიზმარში? - მიეფერა დედა.
- როგორც ვწერ, ისე ვლაპარაკობდი და ჩემი არ გესმოდაათ... - ისევ ამოიზლუქუნა მაწაწამ.
დედა რისი დედა იყო? მიუალერსა მაწაწას, დაამშვიდა, გულში ჩაიკრა.
- დედიკო, გეფიცები, ასე აღარ დავწერ, - ცოტა რომ დამშვიდდა, უთხრა დედას მაწაწამ და თვითონაც ჩაეხუტა, - ახლა მივხვდი, რა ცუდი ყოფილა არეულად წერა.
ის დღე იყო და ის დღე, მაწაწას წერის დროს შეცდომა აღარ დაუშვია. აი, ნამდვილ სახელს კი მაინც აღარავინ ეძახდა. შერჩა და შერჩა მაწაწა.
1.რისი შეჩერება არ შეუძლია არავითარ ძალას? 2.კბილები აქვს, მაგრამ ჭამა მაინც არ შეუძლია. რა არის? 3.რომელი სახლის სახურავი სველდება სულ პირველად წვიმის დროს? 4.რა ეხმარება ადამიანს, რომ კედლის მეორე მხარეს აღმოჩნდეს? 5.რომელ ჯარისკაცს ეხურა ყველაზე დიდი ქუდი მე-20 საუკუნეში? 6.შედიხათ ბნელ ოთახში. შეგაქვთ სამი ლამპა: ნავთის, გაზის და სპირტის. რას აანთებთ პირველად? 7.რა არის ორი ისეთი მოვლენა, რომელიც მსოფლიოში არავის ახსოვს და არავინ იცის? 8.რომელი ქვეყნის სახელია, თავზე რომ ვიხურავთ? 9.ხეზე იჯდა 12 მწყერი. 5 მათგანი გაფრინდა. რამდენი მწყერი დარჩა ხეზე? 10.ენთო 12 სანთელი. მათგან 5 ჩააქრეს. რამდენი სანთელი დარჩებოდა? ______________________________________________________________________________________________________
1.შავი რგოლი ჭრის თეთრ რგოლს ......... რას გაჭრის წითელი თუ მწვანე არაფერს არ ჭრიის?? 2.რას ხედავენ ქალების უმეტესობა როცა წვიმიან ამინდში ცაში იყურებიან?? ______________________________________________________________________________________________________ 7 4 3 6 4 2 6 6 4 2 2 6 4
.... .. .. .. . . . ... ... ... . .. ... აქ უნდა მიხვდე რა წერია ;)
პასუხები დაიდება ერთ კვირაში მანამდე იფიქრეთ :))))
პროფესორის მამის შვილი სცემს პროფესორის შვილის მამას. ვინ ვის სცემს? _________________________________________________________________________________________________________
მე მყავს 2 და მათ ასევე ყავთ ძმა რომელიც ჩემთვის არაფერი არ არის(ნათესავი) როგორ? _________________________________________________________________________________________________________ 1.კაცი შევიდა გამოქვაბულში და მის წინ არის ცეცხლი რომ მოტრიალდა უკანაც ცეცხლი იყოო როგორ უნდა გამოვიდეს (ვერ გადაახტება) 2.რას შეუძლია გააცოცხლოს მკვდრები აატიროს ადამიანები და გაახალისოს ისინი?? ______________________________________________________________________________________________________
Various cheats On the Launcher, select Configuration and then check the "Enable Cheats" box. The gold cheat only works in the inventory screen, the health cheat only works in battle, the instant kill cheat only works in battle, the see everything on the map cheat only works on the map screen, the AI take over character cheat only works in battle, the add 1000 XP cheat only works in the character screen.
Code
Effect CTRL+F5
AI takes over you character in battles CTRL+H
Completely heals you CTRL+Shift+H
Completely heals your horse CTRL+F3
Damage yourself CTRL+X
Gives experience to the selected party member CTRL+X
Gives you 1000 XP in the character screen CTRL+W
Greatly increases all of your weapon proficiencies CTRL+X
In the inventory it gives you 1000 Gold Ctrl+Shift+F6
Knocks out all of your troops Ctrl+F6
Knocks out one of your troops CTRL+F4
Knocks unconcious an enemy after a number of presses CTRL+T
Let's you see everything except hideouts on the World Map CTRL+Left Click
On the World Map, teleports your party to where you click CTRL+Left Click
__ჭიჭიკია სად მიგყავს ძაღლი? __მესაათესთან. __მესაათესთან რა უნდა? __რა ვიცი, სულ უკან მრჩება, ეს შობელძაღლი. ______________________________________________________________________________________________________ __ჭიჭიკია, ეგ ბავშვი შენია? __ჩემია, აბა ვისია ?! __მერე შენთვის თუ გინდოდა, შე კაცო, უკეთესი ვერ გააკეთე?! ______________________________________________________________________________________________________ სასადილოში შემოსული ზანგი მიაშტერდა ჭიჭიკიას. __რავა მომშტერებულხარ, გენაცვალე თითქოს მე ვიყო ზანგი და შენ ქუაისელი. ______________________________________________________________________________________________________ __გუშინ ჭიჭიკიას ისეთი ავარია მოუვიდა თავისი მანქანით რომ უკანა ნომერი დაინახა_ეჭორავებოდა ერთი დაქალი მეორეს. ______________________________________________________________________________________________________ __ჭიჭიკია გაიგე, ბიჭიკია თურმე ვენაში ნემსებს "იჩხირავს". __ვენაში რომ არ გაიჩხიროს__ქუთაისში ვერ გაიჩხირავს? ______________________________________________________________________________________________________ ჭიჭიკიას მანქანამ დაარტყა და ფეხები მოემტვრა. გაბრაზებული ჭიჭიკია __ მძღოლს: __წადი ორი მილიონი მანეთი მომიტანე თორემ გიჩივლებ! __მე შენ მილიონერი ხომ არ გგონივარ საიდან მოგიტანო? __აბა შენ მე რვაფეხა ხომა რ გგონივარ? ______________________________________________________________________________________________________ სულ ეს იყო შემდეგი ანეგდოტები ჭიჭიკიაზე დაიდება ერთ დღეში მანამდე იცინეთ :) BY : EVERYFOOL.TK-ს მთავარი ადმინისაგან :)
1. ყველაფერი კარგადაა… 2. გამიხარდა შენი ნახვა… 3. ფული არ წამომიღია… 4. მე დაგირეკავ… 5. აუ, მართლა, ვერ გავიგე რომ მირეკავდი… 6. გზაში ვარ… 7 არა, ამ კაბაში არ ხარ სქელტრაკა… 8. საცობში (პრობკაში) – ვარ… 9. რა სმს-ი? მე არაფერი მომსვილია…. 10. ტელეფონი არ იჭერდა… 11. რა თქმა უნდა, მე შენ მიყვარხარ… 12. სერვერი გაითიშა… 13. მაღვიძარამ არ დარეკა… 14. ტელე დამიჯდა… 15. მგზავრობა გადაიდო… 16. 2 წუთში გადმოგირეკავ… 17. დღეს საღამოს სავარჯიშოდ მივდივარ… 18. ჩვენ უბრალოდ მეგობრები ვართ… 19. საათი გამიჩერდა… 20. მეორე ხაზზე მირეკავენ… 21. მთელი დღე ვმუშაობდი… 22. არასწორად ჩავიწერე შენი ნომერი… 23. დღეს ყველაზე კარგად გამოიყურები… 24. დღეს გვიანობამდე ვმუშაობ… 25. მანქანა ვერ დავქოქე…
1.ზამთარია არ მაქვს პალტო კალოშები მაქვს ზა ტო 2.ამბობენ უსიყვარულოდ ცხოვრება შეუძლებელიაო არადა მე ჟანგბადი უფრო მნიშვნელოვანი მგონია 3.შენ ბაღში იჯექი ტუჩებს გიფარავდა თმა მე შენთან მოვედი და ჩუმად გითხარი დედა ლა უკო ლააbigsmile 4.ჩემი სიმშვიდე არის ფორმალური...მე ვარ...როგორ გითხრათ? არანორმალური
5.მზე აღარ ამოდის ჩაგვიჭრეს
6.შენ ვინ გიწოდა ლამაზი? ვინ შეგადარა მზეს? შენ უნდა გერქვას ქლიავი და ამშვენებდე ხეს
7.შენი თვალები მაგიჟებს შენი ტუჩები მთიშავს აგიყვან იცოდე ხელში და კედელზე მიგათხლიშავbigsmile
8.მე იმ ადგილის დედა ვატირე სააც ჩემი კუბოსთვის ხე იზრდება :barbaria: 9.იმედის შუქი ჩამიქრა ვინმემ ასანთი მათხოვეთ
10.თუ შენ იცოცხლებ 100 წლამდე მინდა ვიცოცხლო 100წელს მინუს ერთი დღე რადგან არ მომიწიოს უშენოდ 1 დღე მაინც ყოფნა
11.მე მინდა მოვკვდე მძინარე როგორც ბაბუაჩემი და არა ისე როგორც მისი მგზავრები როცა რულთან ჩაეძინა :D :) :D :) :roll:
12.ჩემ შეყვარებულს ვაჩუქებ 11 ვარდს იმ პირობით თუ იქამდე ვეყვარები სანამ ბოლო ვარდი დაჭკნება...ამ ვარდებიდან 10 ნამდვილი იქნება ხლო 1 ხელოვნური ;)
13.მე ვფლობ კარატეს კუნგ ფუს და კიდევ 45 საშიშ სიტყვას :D :D :D
14.არავინაა უნიკალური...მე არავინ ვარ...ე.ი უნიკალური ვარ :) :) :)
15.ადამიანები იძახიან რომ ბედნიერებას ვერ იყიდი(სინამდვილეში არ იციან სად იყიდება და უტყდებათ გამოტყდომა)
16.ხომ ხედავ ვეღარ ვმხიარულობ დარდი მომერია დარდი, თავი დამანებე სიყვარულო დაწერ განცხადება და წადი:roll: 17.როცა ჭკუა წვიმდა ბიჭები ქოლგით დადიოდნენbigsmile (ar gaminawyendet bichebo):roll:
18.მიყვარხარ და მევასები, არ მიგატოვებ შე ჩემა.:applouse: 19.ფულის წვიმა რომ მოდიოდეს ნისიების რვეული დამეცემა თავზეsurprised
20. და ბოლოს: ქართველებო გახსოვდეთ სანამ თქვენ ინტერნეტთან ზიხართ და ამას კითხულობთ ჩინელები მრავლდებიანbigsmile
ერთ დღეს ჩემი სიდედრი ჩვენს ბინაში გადმობარგდა, ისეც ბევრი კამერა მაქვს სათვალთვალოდ ესღა მაკლდა. გამიღიმა, გამეპრანჭა- მერე მოჰყვა თავის ქებას, სახე ისე დაემანჭა სარკეც ERROR-ს ეუბნება. ერთ საიტზე შარვალს მირჩევს მეორეზე – ჰალსტუხს, პერანგს... რა დრო დადგა ქორწილის დღე ჩემით ვეღარ დამიგეგმავს. დამიბლოკავს სპორტის არხებს სერიალი თუ იწყება, მანამ “დე”-ს არ დავუძახებ უკან აღარ იხედება. არ იკმარა რომ სულ ვიღწვი- ოჯახისთვის, და მდებს შარებს, facebook-ის ფერმაშიც კი უგრაფიკოდ მამუშავებს. თავის გვარზე მოინდომა გადავიდეს ჩვენი ბავშვი, ტვინი ისე ამირია ანტივირუსს ვიდგამ თავში. იმ ნატვრის ხეს,-ცოლის შერთვის სურვილი რომ შევაბნიე, ყოველ დილით ისე ვარხევ ფოთოლიც არ შევარჩინე.
ერის დაცემა და გათახსირება მაშინ იწყება, როცა ერი, თავის საუბედუროდ, თავის ისტორიას ივიწყებს. როგორც კაცად არ იხსენება ის მაწანწალა ბოგანა, ვისაც აღარ ახსოვს - ვინ არის, საიდან მოდის და სად მიდის, ისეც ერად სახსენებელი არ არის იგი, რომელსაც ღმერთი გასწყრომია და თავისი ისტორია არ ახსოვს.
ერის დაცემა და გათახსირება მაშინ იწყება, როცა ერი, თავის საუბედუროდ, თავის ისტორიას ივიწყებს. როგორც კაცად არ იხსენება ის მაწანწალა ბოგანა, ვისაც აღარ ახსოვს - ვინ არის, საიდან მოდის და სად მიდის, ისეც ერად სახსენებელი არ არის იგი, რომელსაც ღმერთი გასწყრომია და თავისი ისტორია არ ახსოვს.
